Intervistë e Presidentit Nishani dhënë për emisionin “Aktualitet” në televizionin “Channel One”

14 janar 2013

Gazetarja Klara Dervishi: Mirëmbrëma të gjithë teleshikuesve të Televizionit “Channel One”. Kam nderin të jem e ftuar në zyrën e Presidentit të Republikës, Bujar Nishani për të zhvilluar me të, pse jo, një rrëfim interesant. Zoti President, ju falenderoj që pranuat të ndanit pikërisht me teleshikuesit e televizionit “Channel One” minuta të vyera nga agjenda juaj!

Presidenti Nishani: Dhe për mua është kënaqësi. Mirë se keni ardhur!

Gazetarja: Falemnderit! Do të doja ta fillonim këtë intervistë me një vështrim interesant, të paktën, që unë e kam vënë re, por besoj që nuk jam vetëm unë, kam vënë re zoti President që keni zgjedhur një model shumë interesant të Presidencës, pikërisht Presidentin e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, zotin Barak Obama. Këtë e kam vënë re qoftë në restaurimin, që pësoi Presidenca, ambienti i Presidencës, por edhe në fjalimet, me të cilat ju i drejtoheni popullit shqiptar, kam parasysh këtu fjalimin tuaj në 100-vjetorin të Pavarësisë, por edhe urimin tuaj që i drejtuat popullit shqiptar me rastin e festave të fundvitit: përdorni shumë figura letrare, besoni shumë në Zot dhe e shprehni atë në fjalimin tuaj. Do të mbeteni vetëm në këto dy vështrime, që ne kemi vënë re, apo keni ndërmend të sillni një model ndryshe të Presidencës shqiptare?

Presidenti Nishani: Së pari, me shumë sinqeritet mund t’ju them që, nuk ka asnjë alternativë për të imituar aq më tepër Presidentin e një shteti kaq të madh siç janë Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Çdo titullar institucioni, natyrisht që, ka profilin e tij dhe ndërton, jo vetëm sjelljen institucionale mbi bazën e këtij profili, por edhe ambientin, infrastrukturën, stafin, që e rrethon, pra, janë një kompleks gjërash, të cilat normalisht duhet t’i përshtaten profilit të titullarit të institucionit, në rastin konkret të Presidentit të Republikës. Ju falenderoj për konstatimin pozitiv, që bëtë për ambientin përreth Presidencës, oborrit! Në fakt, ka qenë një ide për t’iu përshtatur më së shumti krijimit të një perceptimi transparent dhe normal të qytetarëve përballë Institucionit të Presidentit të Republikës; për të pasur një ambient, i cili është i komunikueshëm dhe vizualisht me qytetarin, për më tepër që, Institucioni i Presidentit të Republikës dhe rezidenca, apo godina zyrtare e Presidentit të Republikës është një objekt, i cili duhet të jetë i komunikueshëm me qytetarin, i prekshëm, larg pjesës misterioze, të mbyllur, të tërhequr, të pjesës gri, nëse do e quaja kështu. Për më tepër, në gjykimin dhe perceptimin tim, Presidenti i Republikës dhe Institucioni i Presidentit të Republikës ka një përgjegjësi të madhe në paraqitjen estetike të institucionit në raport me opinionin publik, në radhë të parë, me qytetarët e vendit dhe, natyrisht, me të gjithë partnerët dhe institucionet, me të cilët Presidenti bashkëpunon. Për sa u takon aspekteve të sjelljeve institucionale, natyrisht që kjo është tërësisht e fokusuar tek Kushtetuta, tek ligji, por, kurrsesi këto nuk mund të shihen të ndara e të veçuara dhe nga profili njerëzor, qytetar. Unë besoj që, kjo do të jetë një sjellje në vijimësi gjatë gjithë këtij mandati.

Gazetarja: Zoti President, le të vijmë pak tek situata aktuale në Shqipëri. Na ndajnë edhe pesë muaj nga zgjedhjet e 23 qershorit, por, me sa duket partitë politike e kanë nisur shumë herët këtë fushatë. Duket paksa të paktën e radikalizuar, apo e ashpër, të paktën midis dy forcave të mëdha politike, Partisë Demokratike dhe Partisë Socialiste. Ju e shikoni që është paksa e acaruar para kohe situata parazgjedhore, kam parasysh këtu deklaratat e palëve, nga selitë e partive përkatëse.

Presidenti Nishani: Jo, unë nuk besoj që ka ndonjë tensionim të veçantë. Natyrisht që, temperatura politike do të vijë në rritje, është një çështje e kuptueshme për ambientin parazgjedhor, zgjedhor, jo vetëm në Shqipëri. Nuk është vetëm rasti i Shqipërisë, por, unë besoj që, në radhë të parë, përgjegjësia dhe përgjegjshmëria e klasës politike, e grupeve politike, në raport me vendin, me shoqërinë, në raport, në fund të fundit, dhe me ambiciet e tyre politike, duhet paraqitur dhe fokusuar tek platforma politike, idetë politike, modelet qeverisëse, çfarë ofrojnë në aspektet e jetës së përditshme ekonomike, sociale, kulturore, infrastrukturës e kështu me radhë. Ajo që është një pjesë gjithashtu shumë e rëndësishme në besimin tim, duke iu referuar edhe eksperiencës tashmë, ndoshta jo shumë e gjatë, por dhe jo shumë e vogël, që kemi gjatë këtyre njëzet viteve të fundit në këtë sistem, është se ka një reagim gjithmonë e më të konsoliduar të qytetarëve dhe të shoqërisë, të cilët janë mjaft të ndjeshëm ndaj tentativave për të acaruar jetën shoqërore dhe sociale. Qytetarët shqiptarë, jam i bindur, nuk pranojnë më tensione të panevojshme, tensione për përballje politike dhe nuk pranojnë t’ju tensionosh jetën e përditshme, për më tepër që, sot, shoqëria shqiptare është shumë më e maturuar, jo vetëm nga një dekadë më parë, por, po ta krahasosh me një periudhë pesëvjeçare, le themi nga zgjedhjet e fundit parlamentare, ndaj jam i bindur që sipas këtij trendi të sjelljes, të perceptimit dhe të kërkesave që ka opinioni publik, qytetarët, që në fund të fundit janë dhe votuesit, besoj që do të jenë të detyruar që të përzgjedhin mënyrën e sjelljes edhe politikanët, edhe grupet politike në garën e ardhshme elektorale. Kështu që, unë besoj në këto dy aspekte: së pari në përgjegjshmërinë e klasës politike për të paraqitur platformën dhe idenë e tyre, por, më tepër besoj tek detyrimi, nëse do e quaj kështu, i sjelljes së tyre në këtë drejtim, për shkak të asaj çka presin dhe kërkojnë qytetarët shqiptarë. Pra, është gjithmonë, për fat të mirë, në sistemin që jetojmë, është opinioni publik, i cili në një farë mënyre kanalizon dhe detyron të gjithë aktorët e tjerë të shoqërisë të ndërtojnë sjelljet e tyre institucionale.

Gazetarja: Komisioni Qendror i Zgjedhjeve, që është dhe institucioni, që menaxhon zgjedhjet, ka miratuar kohët e fundit disa vendime, shumica me karakter administrativ. Por, me sa duket, edhe pse kanë qenë të tilla, edhe këto janë ndikuar nga ndasitë politike brenda Komisionit Qendror të Zgjedhjeve. Kam parasysh këtu edhe një shqetësim të shprehur nga Ambasadori i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, i cili tha se, polarizimi i vendimeve, vendimeve politike edhe për ato, që mund të ishin administrative, janë një ogur i keq për zgjedhjet e 23 qershorit. Ju e shikoni problem këtë, zoti President?

Presidenti Nishani: Anëtarët e Komisionit Qendror të Zgjedhjeve kanë marrë përsipër një detyrë shumë të rëndësishme, kanë marrë përsipër një mision të rëndësishëm për vendin, për shoqërinë, për të ardhmen e këtij vendi. Unë jam i bindur që, ata kanë të gjitha kapacitetet e tyre profesionale për ta ushtruar këtë detyrë, për ta realizuar këtë mision, por, mbi të gjitha, mbi ta rëndon përgjegjshmëria dhe përgjegjësia e integritetit institucional të institucionit, që ata përfaqësojnë dhe që kanë marrë mbi vete. Është e vërtetë që janë zgjedhur me propozim nga palët politike. Ky është sistemi, që ne të gjithë kemi pranuar. Janë përfaqësues, që janë votuar në Parlament nga palët politike në Parlament, por, që nga ky moment i votimit dhe i marrjes së detyrës prej tyre, e tërë përgjegjësia e tyre profesionale dhe përgjegjshmëria e integritetit të tyre individual duhet të bazohet vetëm tek misioni, që ata kanë për të çuar përpara, në atë karrige ku janë ulur. Nuk ka asnjë justifikim për ta për ta ndërtuar aktivitetin e tyre institucional të ndikuar nga qasjet, nga adresimet, ndoshta, në ndonjë rast, edhe presionet, që u vijnë nga krahët, apo palët politike, të cilat i kanë mandatuar ata për të qenë në atë pozicion. Por, aktet e tyre profesionale dhe individuale gjithnjë do të mbeten mbi bazën e sjelljes së tyre profesionale dhe aspak nuk do të analizohen dhe gjykohen nga publiku, nga porositë, apo kërkesat, që u vijnë nga palët politike, por vetëm nga sjellja e tyre institucionale, nga sjella e tyre qytetare dhe nga sjellja e tyre civile. Kanë një mision shumë të rëndësishëm për ta bërë atë institucion të funksionojë. Fatmirësisht, infrastruktura ligjore është e plotë. Shpresoj dhe besoj dhe, ka qenë një ndër çështjet, që unë e kam diskutuar me ta menjëherë pas konstituimit të tyre si anëtarë të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, që edhe infrastruktura e nevojshme, sidomos çështjet e projekteve të reja që parashikohen të implementohen në zgjedhjet e ardhshme, të realizohen në kohë. Kështu që, unë ende kam besim të madh, jo vetëm tek kapaciteti i tyre profesional, që është tashmë evident, por, më së shumti, tek marrja përsipër e përgjegjësive institucionale, qytetare për ta ushtruar detyrën me dinjitet dhe për të mbetur të gjykuar nga opinioni publik, si qytetarë, që i kanë shërbyer vendit në një moment të caktuar, kur u është dhënë, u është besuar një shans dhe një detyrë e madhe.

Gazetarja: Deri në këtë moment, në këndvështrimin tuaj, Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka vepruar me integritet, apo ka vepruar sipas urdhrave politike?

Presidenti Nishani: Natyrisht që, nuk do të ishte aspak institucionale dhe e drejtë që të gjykonim tani Komisionin Qendror të Zgjedhjeve. Secili prej nesh, që është në krye të një institucioni të caktuar, apo pjesë e një institucioni të caktuar, kemi përgjegjësitë dhe detyrat tona dhe, më së pari, duhet të përgjigjemi dhe të shohim përmbushjen e detyrave dhe përgjegjësive tona. Komisioni Qendror i Zgjedhjeve është në krye të misionit dhe të detyrës së tij. Çdo analizë, adresim, apo interpretim i veprimeve të tyre, ndoshta do të ndikonte jo pozitivisht në ngarkesën e punës së përditshme, që ata kanë. Janë një institucion, që ka nevojë për përkrahjen e të gjitha palëve, e të gjithë aktorëve, por, mbi të gjitha, siç edhe e theksova pak më parë, e rëndësishme për ata është, që atë instrument të fuqishëm që kanë në dispozicion, i cili është ligji zgjedhor dhe aktet e tjera nënligjore, të cilat komplementojnë aktin bazë, t’i vënë në funksionim, ta bëjnë institucionin të funksionojë me standardet më të larta. Tashmë, pak a shumë, standardet janë mjaft të qarta; janë të qarta ato që kërkohen për Shqipërinë dhe për procesin zgjedhor, dhe Komisioni Qendror i Zgjedhjeve ka një përgjegjësi shumë të madhe institucionale brenda këtyre standardeve. Ndaj, unë do të preferoja dhe do të gjykoja që, të mos bëhemi para kohe gjykues të një pune, e cila është ende në proces.

Gazetarja: E qartë zoti President, por shqetësimi i Ambasadorit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës ka qenë i parakohshëm?

Presidenti Nishani: Presidenti i Republikës besoj që nuk është për të bërë komentet e ambasadorëve të shteteve mike. Natyrisht që, çdo person ka opinionet e tij. Ne jemi një vend i hapur. Shqipëria është një shoqëri e hapur dhe mendimet e shqetësimet janë krejt normale që të prezantohen. Miqtë tanë gjithmonë kanë qenë pranë Shqipërisë, me dëshirën e mirë për të ndihmuar maksimalisht në arritjen e një performance sa më kushtetuese, sa më të denjë të të gjithë institucioneve dhe, në tërësi, të sistemit dhe të demokracisë shqiptare.

Gazetarja: Në fakt, është interesante se si një vend si Kosova, shteti më i ri në Ballkan, me një numër votuesish gati sa gjysma e shqiptarëve, nxjerrin në një kohë rekord rezultatin e zgjedhjeve. Dihet që, Komisioni Qendror në Kosovë nuk ndërtohet mbi bazë propozimesh partiake. Në qoftë se ndryshimet e Kodit u bënë, a nuk ishte e nevojshme që edhe Shqipëria të kishte një Komision Qendror të Zgjedhjeve mbi bazë, qoftë nga shoqëria civile, por qoftë edhe nga gjyqësori?

Presidenti Nishani: Kjo është një çështje, që u takon ta zgjidhin palët politike dhe problemi kryesor është besimi mes palëve. Për sa kohë ende nuk kemi të konsoliduar një besim mes palëve politike, do të shkojmë përmes këtij modeli që kemi, ku palët janë drejtpërdrejtë të përfaqësuara. Kjo është një çështje thjesht dhe vetëm besimi mes palëve. Në momentin, kur palët që garojnë, që janë partitë politike, në rastin e zgjedhjeve, do të kenë besimin maksimal tek institucionet e ndryshme, tek mënyra e funksionimit dhe e përmbushjes së detyrës, tek qëndrimi larg ndjesisë dhe përfshirjes për shkak të ndjesive dhe afiliacioneve politike të individëve, që vijnë në institucione të ndryshme në procesin e përmbushjes së detyrës, në rastin konkret si anëtarë të Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, të Komisioneve Zonale, apo të Qendrave të Votimit, apo të grupeve të numërimit, po flasim me terminologjinë e infrastrukturës zgjedhore, në këtë rast, padyshim që, do të shkohet drejt një modeli tjetër, një modeli ndryshe. Por, për sa kohë që është ky realitet, të cilin ne nuk kemi pse e fshehim, ku nuk ekziston ende një besim i konsoliduar dhe pozitiv mes palëve politike, atëherë, për të shmangur çdo keqinterpretim, apo shfrytëzim për interesa politike të situatave të ndryshme, që mund të krijohen në proces, natyrisht që, do të mbetemi, siç e kanë parë të udhës të mbetemi, në këtë model që kemi.

Gazetarja: E qartë zoti President. Në fakt, ajo, ku do të doja të ndalesha për momentin, është një pyetje, e cila u është bërë pothuajse të gjithë presidentëve. Vlen ende dhe është fatkeqësi që edhe në vitin 2013 jemi të detyruar të bëjmë këtë pyetje. A do të mundemi vallë, qoftë duke parë dhe situatën, por duke parë edhe klimën politike, që zgjedhjet e 23 qershorit të jenë zgjedhjet më të mira, që ka zhvilluar ndonjëherë Shqipëria?

Presidenti Nishani: Së pari e urojmë. Së dyti, unë e besoj, sepse janë të gjitha mundësitë për të qenë zgjedhje shumë të mira, zgjedhje brenda standardeve. Nëse i adresohemi, të paktën pjesës parazgjedhore, që ka të bëjë më së shumti me infrastrukturën, e duke marrë në gjykim dhe në analizë çështjen e tyre, që, kanë qenë çështjet më problematike në eksperiencat e shkuara, si le të themi, listat e votuesve, tashmë, infrastruktura që ne kemi, mënyra se si ndërtohen, apo gjenerojnë listat e votuesve në Shqipëri, baza dhe burimi i tyre është i sigurt; pra, kemi një standard të arrirë dhe shumë të mirë të ndërtimit të listave të votuesve. Procesi korrektues gjithashtu është në dispozicion të qytetarëve, që në një hapësirë kohe të mjaftueshme të verifikojnë çdo mangësi, apo gabim, që mund të jetë në listat paraprake të votuesve. Një element gjithashtu i rëndësishëm, që ka pësuar një përmirësim të ndjeshëm dhe i prekshëm nga qytetarët, ka të bëjë me dokumentet e identifikimit. Të mos harrojmë që në zgjedhje të disa viteve të shkuara votonim me çertifikata, të cilat ishin një problem shqetësues i përdorimit në mënyrë të manipuluar nga qytetarë të ndryshëm. Tashmë besoj që, qoftë pasaporta biometrike, qoftë letërnjoftimi elektronik, karta e identitetit, janë dokumente të sigurt identiteti dhe, në zgjedhjet e kaluara, kanë treguar që, janë një dokument serioz dhe që garanton një identitet të saktë dhe të pa manipulueshëm. Një element tjetër, i cili vërtet ka pasur shqetësime ndër vite në zgjedhje ka qenë procesi i numërimit të votave. Mënyra e ndërtimit dhe e organizimit të numërimit në qendra të grumbulluara, në prani të përfaqësuesve të shumtë të palëve politike, aq më tepër dhe të futjes së procesit me skanim në prezencë të kamerave, le të themi, në zgjedhjet e fundit lokale ishin një eveniment, një akt i veçantë i mënyrës së numërimit të votave. Për më tepër, palët kanë rënë dakord që, në zgjedhjet e ardhshme të kemi disa projekte pilot, qoftë në identifikimin e zgjedhësve, qoftë në numërimin elektronik në një qark, në Qarkun e Fierit. Ajo që mendoj, se mbetet sfida kryesore, është kultura politike; kultura politike e palëve politike. Qytetarët shqiptarë nuk kanë nevojë që ta deklarojnë, sepse e kanë treguar që janë qytetarë, që sillen në mënyrën më dinjitoze të mundshme në fushatën elektorale, apo dhe në ditën e zgjedhjeve. Kemi krijuar një traditë krejt normale në ditën e zgjedhjeve, të votës normale të çdo qytetari. Pjesa e kulturës politike pastaj mbetet midis palëve politike, qoftë në përballjen mes tyre, dhe shpresoj që, të shmangen sa më shumë në këtë fushatë elektorale, mesazhet negative ndaj konkurrentit tjetër, ndaj palës tjetër dhe, në fund të fundit, duhet të shkojmë drejt pranimit të rezultatit, natyrisht të rezultatit të dalë nga zgjedhje normale, nga zgjedhje, të cilat arbitri ndërkombëtar i përcakton si zgjedhje brenda standardeve të përcaktuara. Por secila nga palët duhet të kultivojnë tek vetja, çështjen e pranimit të rezultatit. Pra, unë e shikoj më së shumti sfidën tek kultura politike, te palët politike, jo e shoqërisë dhe e qytetarit, të cilët e kanë krijuar tashmë vërtet një sjellje normale.

Gazetarja: Do të kemi nënshkrimin e një Kodi Etike para zgjedhjeve, sikur është bërë zakon nga Institucioni i Presidentit?

Presidenti Nishani: Stafi i Presidentit po punon për këtë çështje. Natyrisht që, mbetet çështje e bisedimit dhe e negociimit paraprak të palëve politike, por, gjithmonë, Kodi i Etikës është një kod i përgjithshëm, i cili nuk detyron palët për mënyrën se si duhet ta ndërtojnë ata fushatën elektorale, sloganet, që do të përdorin. Është një kod, i cili është në kontekstin e përgjithshëm për t’iu përmbajtur një etike komunikimi dhe respekti qytetar të palës tjetër dhe në mënyrë të ndërsjellë. Unë besoj që një kod i tillë mund të arrihet, por, natyrisht, kjo do të përbënte një çështje, që ka të bëjë me vullnetin e palëve politike.

Gazetarja: Zoti President, fatkeqësisht Shqipëria e humbi shansin për të marrë statusin e vendit kandidat. Ju vet keni shprehur shumë besim se ky status do të merrej, por, në këndvështrimin tuaj, cila nga forcat politike në vend nuk dha maksimumin në mënyrë që ky status të ishte marrë pikërisht në muajin dhjetor, kur edhe pritej?

Presidenti Nishani: Nuk besoj që Presidenti i Republikës duhet të marrë pozicionin e gjykatësit mbi palët politike. Ata, të cilët janë gjykatësi real ndaj partive politike, janë qytetarët shqiptarë dhe ata kanë një mundësi të vetme në katër vjet, në ditën e votimit. Ajo, që unë do të them, në këtë pyetje shumë të rëndësishme tuajën, ka të bëjë me rëndësinë e madhe të procesit të integrimit evropian të Shqipërisë. Ne gjithnjë përmendim termin proces dhe është një proces, që do të thotë, është i shtrirë në një kohë të caktuar dhe që ka disa etapa dhe stacione të caktuara. Në vitin që sapo mbyllëm, që ishte dhe viti i 100-vjetorit të Pavarësisë së shtetit shqiptar, Shqipëria priste të merrte statusin e vendit kandidat. E rëndësishme është që janë realizuar arritje të evidentueshme. Të evidentueshme nga kush?! Në radhë të parë nga qytetarët, besoj. Së dyti, nga Komisioni Evropian, i cili përgatit propozimin. Procesi është një proces, i cili nuk mund të jetë kurrsesi proces i kontributit vetëm të njërës palë. Është një proces, i cili nuk mund të realizohet pa kontributin e të dyja palëve, të opozitës dhe të mazhorancës. Por, nga ana tjetër, unë e quaj të pakuptimtë dhe të paargumentuar mungesën e vullnetit politik për të votuar dy ligjet dhe rregulloren e Parlamentit, në Kuvend, si tri kritere qartësisht të përcaktuara nga Komisioni Evropian, që më pas do i propozonte Këshillit Evropian dhënien e statusit për Shqipërinë. Por, ajo që është më e rëndësishme në tërë këtë debat, që ne kemi, për mua ka të bëjë me faktin se, kush është përfituesi real, jo i tërë procesit, se, natyrisht është e kuptueshme i tërë procesit, por i tërë këtyre etapave, i këtyre stacioneve. Unë besoj që, në radhë të parë janë institucionet e shtetit shqiptar, që do të thotë që, janë qytetarët, të cilët përfitojnë shërbime nga institucionet. Këto etapa nuk janë asgjë tjetër përveçse disa standarde, që institucionet e shtetit janë të detyruara për t’i mbërritur, disa standarde sjelljeje nga institucionet shqiptare dhe, në fund të fundit, sjellja e institucioneve shqiptare është në raport me qytetarin, në raport me publikun, është në raport me sistemin. Pra, unë besoj që, përfituesi është qytetari shqiptar dhe kontribuesi. Natyrisht, janë aktorë të ndryshëm, klasa politike ndër më kryesorët, sepse është e përfaqësuar në Parlament, i cili prodhon legjislacionin dhe aty fillon përgjegjësia dhe angazhimi më i parë dhe, natyrisht, pastaj sjellja e tërë institucioneve në zbatimin e këtij legjislacioni. Unë mendoj që, askush nuk duhet ta konsiderojë si fitore të njërës palë dhe humbje të palës tjetër një proces, i cili është një proces i gjatë, që nuk përfundon në stacionin e radhës.

Përkundrazi, stacioni pasardhës bëhet akoma, jo i vështirë për t’u arritur, por bëhet më i prekshëm, nëse ecet me shpejtësi më të madhe. Dhe stacioni i radhës shërben gjithmonë si një nxitje, si një inkurajim për të vazhduar me ritëm më të madh. Dhe unë besoj që shoqëria shqiptare e meriton të inkurajohet në përpjekjet që ka bërë. Nuk janë përpjekje të pakta, nuk janë përpjekje të vogla, nuk janë arritje të pakta. Asnjëherë dhe askush nuk mund të thotë që është bërë maksimumi dhe është bërë më e mira e mundshme. Gjithmonë ka nevojë për t’i parë gjërat në sensin kritik dhe analitik, dhe për të reflektuar mbi procese, mbi vendime, mbi sjellje, mbi angazhime, mbi zbatime. Por ky është një proces, është një dinamikë. Dhe përfshirja në këtë dinamikë e të gjitha palëve, është detyrim. Është detyrim në sensin qytetar, në sensin civil, në sensin politik e kështu me radhë.

Gazetarja: Në fakt është dhe detyrimi i ndërhyrjes në sensin civil. Si e shikoni rolin e shoqërisë civile në këtë proces?

Presidenti Nishani: Është një temë, e cila do të kërkonte një debat dhe analizë shumë të madhe. Pa diskutim që shoqëria civile është një aktor i pazëvendësueshëm në një shoqëri demokratike. Por, për të mos marrë minutazhe më shumë në këtë pyetje, unë do të thoja që, krahas rolit të pazëvendësueshëm që ka, unë do të preferoja që të shikoja një shoqëri civile më aktive, më të hapur, më të larguar nga palët politike dhe më të drejtpërdrejtë në zërin dhe në qëndrimet e saj.

Gazetarja: Në fakt u përfol zoti President, përpara përfundimit të limit kohor për miratimin e tre ligjeve që ishin vendosur si kusht nga Brukseli, u përfol për një takim të mundshëm, për një tryezë të mundshme të thirrur nga ju, ku do të ishin të ulur edhe dy kryetarët e partive kryesore, zoti Berisha dhe zoti Rama. A e iniciuat vërtet këtë tryezë dhe përse nuk u zhvillua ajo?

Presidenti Nishani: Jo, nuk ka pasur asnjëherë një ide të tillë, asnjë propozim. Nuk e di cili ka qenë burimi i këtij informacioni. Nuk ka pasur për faktin se nuk ka qenë çështja tek komunikimi mes palëve. Fatmirësisht, nuk ka një ngërç dhe një problematikë nga palët për t’u takuar, për të komunikuar me njëri-tjetrin. Kemi pasur mjaft raste ku palët kanë komunikuar, kanë negociuar për vendime të ndryshme të rëndësishme për vendin. Por, nga ana tjetër janë çështje që nuk zgjidhen në një tryezë me Presidentin e Republikës. Këto janë çështje tërësisht të sjelljes institucionale të palëve politike që në rastin konkret janë të përfaqësuara në institucionin më të lartë, përfaqësues të vendit, që është Kuvendi në një republikë parlamentare, siç është Shqipëria.

Gazetarja: Një nga shtyllat e fjalës suaj, kur morët detyrën e Presidentit të Republikës ka qenë pikërisht roli ose mbështetja që do t’i jepnit opozitës shqiptare. Madje keni thënë se dera e Presidentit do të jetë e hapur për opozitën shqiptare, për të bashkëpunuar me ta. Në fakt, në dijeninë e publikut nuk dimë në atë derë të ketë hyrë Kryetari i opozitës. Nuk ka pasur motiv për të trokitur në derën tuaj apo besoni se ka një mungesë besimi nga opozita tek Institucioni i Presidentit?

Presidenti Nishani: Jo, ka hyrë Kryetari i opozitës, dhe natyrisht unë e kam vlerësuar shumë. Zoti Rama ka qenë i pranishëm në inaugurimin e Presidentit të Republikës; ka qenë i pranishëm në ceremonitë për festat kombëtare. Natyrisht, kjo nuk është një çështje e raportit midis zotit Rama dhe Bujar Nishanit, si individë, është një sjellje e Kryetarit të opozitës ndaj Kreut të Shtetit, ndaj Institucionit. Është një sjellje krejt normale dhe një respekt që i ka adresuar Institucionit të Presidentit të Republikës. Ndërsa për çështje të tjera, kjo ka pasur të bëjë me temën për të cilën Presidenti i Republikës ka diskutuar me palët politike. Dhe në të gjitha çështjet që deri më tash, Presidenti ka ndërtuar në raportin e dialogut me palët politike, për partitë kryesore kam menduar t’i adresohem ftesës në nivelin e grupit, e kryetarëve të Grupeve Parlamentare, pra, nga Partia Demokratike ka qenë zoti Patozi, nga Partia Socialiste ka qenë zoti Ruçi, nga Partia Lëvizja Socialiste për Integrim ka qenë zoti Koka. Ndërsa partitë që nuk kanë grupe parlamentare, partitë parlamentare flas gjithmonë, janë përfaqësuar me Kryetarët e partive të tyre. Por dera mbetet e hapur pa diskutim dhe nuk kam absolutisht dyshimin më të vogël për këtë. Gjithmonë varet nga çështjet të cilat Presidenti dëshiron t’i diskutojë e t’i ndajë me palët, vizionin apo diskutimin e caktuar.

Gazetarja: Le të ndalojmë pak tek sistemi i drejtësisë. Janë bërë përpjekje nga Parlamenti, janë miratuar ligje për funksionimin e sistemit të drejtësisë. Tashmë, në postin e Presidentit të Republikës, a e shikoni paksa të vështirë, le të themi, reformimin thelbësor të sistemit të drejtësisë, pavarësisht se kjo nuk është një gjë që bëhet në një ditë apo me një vit?

Presidenti Nishani: Pikërisht, kjo që thatë ju, që nuk bëhet në një ditë dhe me një vit, do të thotë që nuk është e lehtë. Por, unë nuk shoh ndonjë çështje të një vështirësie të veçantë, sepse besoj shumë tek rëndësia që ka dëshira dhe vullneti për të realizuar reforma apo kontribute, që i shërbejnë drejtësisë shqiptare. Ka një rol shumë të rëndësishëm Presidenti i Republikës në vendin tonë, në reformat apo në ndërtimin e një infrastrukture të rëndësishme brenda sistemit të drejtësisë, qoftë tek gjyqësori, qoftë tek Prokuroria. Për sa i takon Prokurorisë, kam besim të madh që me emërimin e Prokurorit të ri të Përgjithshëm dhe ndërtimin e një stafi profesionistësh dhe njerëzve me kurajë, dhe me dëshirë për të punuar fort në politikën penale, Prokuroria shqiptare do të japë një dimension të ri të luftës ndaj krimit, ndaj korrupsionit në Shqipëri, por gjithmonë do të jetë një institucion që do të monitorohet me shumë kujdes nga Presidenti i Republikës, në kuptimin se si e zbaton ligjin, se si i merr përsipër përgjegjësitë, sa ekziston vullneti për ta goditur kriminalitetin, kryesisht korrupsionin, i cili është një shqetësim dhe një sfidë e madhe për shoqërinë, për shoqërinë shqiptare. Në anën e gjyqësorit, në kuadrin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, ku Presidenti i Republikës është Kryetari, por ka edhe një veto në çështjet e promovimit të karrierës së gjyqtarëve, tashmë unë dëshiroj së pari të shpreh vlerësimin për bashkëpunimin shumë të mirë që më është ofruar nga të gjithë anëtarët e Këshillit të Lartë të Drejtësisë për të ndërtuar një sjellje institucionale dinjitoze në çështjet e vlerësimit të punës së gjyqtarëve të karrierës së tyre. Unë e kam thënë dhe herë të tjera, dhe e ripërsëris se është shumë e rëndësishme të ndërtojmë një sistem besimi midis vetë gjyqtarëve për sistemin e tyre, sepse vetëm ata, duke pasur këtë sistem, do ta bëjnë sistemin funksional, të qenësishëm dhe të drejtë për qytetarin. Pra, në këtë sens, duke qenë mjaft i qartë në objektivat si President i Republikës apo si Kreu i Këshillit të Lartë të Drejtësisë, duke qenë i bindur që mund të kontribuohet, duke qenë i gatshëm në ofrimin e vullnetit, duke ndërtuar një raport të sinqertë me aktorët e tjerë të sistemit të drejtësisë, duke ndërtuar një besim vetë midis anëtarëve të Këshillit të Lartë të Drejtësisë dhe duke dhënë shembuj, të cilët e çimentojnë këtë sistem besimi, këtë marrëdhënie institucionale, unë besoj që kohë pas kohe, shembull pas shembulli, do të fillojmë dhe të krijojmë një mënyrë tjetër, një ambient tjetër dhe një sistem, i cili funksionon në një mënyrë tjetër. Pra, unë besoj, unë besoj shumë. Dhe natyrisht, kjo nuk është çështje thjesht ndjesie. Kur them për besim, kam parasysh dhe përgjegjësinë. Në fund të fundit, kam marrë këto angazhime në raport me opinionin publik, përpara qytetarëve të vendit tim, dhe natyrisht janë pjesë e masës së vlerësimit që do t’i jepet dhe Presidentit të Republikës nga ana e qytetarëve.

Gazetarja: Ndalemi pak tek rasti i gjyqtarit Neritan Tabaku, jo me emrin e tij konkret, por me fenomenin “Tabaku”. Ju mendoni se ka pasur, le të themi, ndoshta një neglizhencë apo do të ketë një sistem kontrolli më të mirë nga Ministria e Drejtësisë? Apo le ta marrim këtë si një shembull krejt sporadik?

Presidenti Nishani: Po e nis nga kjo e fundit. Jo, nuk është sporadik dhe kjo do të thotë se një punë shumë e madhe e pret përpara Inspektoriatin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë. Por, rasti konkret është një rast që tashmë ka marrë gjykimin dhe qëndrimin e Këshillit të Lartë të Drejtësisë, ku është votuar në mënyrë unanime për largimin e tij nga sistemi gjyqësor. Është çështje që nga pikëpamja penale po hetohet nga Prokuroria, kështu që le të presim dhe mendimin e gjykimin e drejtësisë, dhe për aspektin tjetër. Por që kjo është një çështje që nuk është sporadike, do të thotë një angazhim shumë të madh, shumë serioz të Inspektoriatit dhe të Këshillit të Lartë të Drejtësisë. Dhe ne do të qëndrojmë në çdo rast. Në çdo rast do të qëndrojmë shumë seriozisht, në çdo rast, ndaj çdo gjyqtari kushdo qoftë ai, i cili do të rezultojë që e ka përdorur togën e zezë të gjyqtarit, pushtetin e madh që i jep ligji në kundërshtim me ligjin, në kundërshtim me interesat e së drejtës dhe në dhunim të të drejtave të shtetit ligjor që i takon qytetarit shqiptar.

Gazetarja: Zoti President, sipas të gjitha gjasave, qeveria greke është duke u përgatitur për ta çuar çështjen e kufirit detar me Shqipërinë në Organizatën e Kombeve të Bashkuara. A ka përgatitje konkrete nga shteti shqiptar për mënyrën se si do të mbrohet kjo çështje në OKB?

Presidenti Nishani: Natyrisht që ne nuk mund të gjykojmë dhe të nxjerrim konkluzione mbi bazën e gjasave që mund të ndodhin. Por ajo që unë do të desha të them në përgjigje të pyetjes suaj, një pyetje me një ndjeshmëri të rëndësishme për opinionin publik, ka të bëjë me faktin që marrëveshja për kufirin detar midis Shqipërisë dhe Greqisë është një marrëveshje, e cila duhet realizuar në respekt të konventave kombëtare, ku të dy shtetet tona janë palë. Tashmë ka një vendim të Gjykatës Kushtetuese për palën shqiptare, që do të thotë që çdo grup negociator që do të ngrihet dhe do të punojë mbi këtë çështje, ka detyrimin kushtetues për të zbatuar në mënyrë rigoroze vendimin e Gjykatës Kushtetuese. Por çështja e ndarjes dhe e zgjidhjes së kufirit mbetet një çështje që do zgjidhjen e saj. Unë besoj që të dy vendet, të dy shtetet tona kanë pjekurinë, kapacitetet e plota për ta zgjidhur dhe për ta negociuar këtë çështje, pasi është një çështje dypalëshe. Dhe natyrisht do të zgjidhet me bisedime dhe me negociata dypalëshe, në respekt të kritereve që përcaktojnë Konventat Ndërkombëtare dhe natyrisht legjislacioni i brendshëm i çdo vendi, në rastin konkret, Shqipëria ka, siç e përmenda vendimin e Gjykatës Kushtetuese. Por është një çështje e cila do diskutuar dhe do zgjidhur.

Gazetarja: Përfaqësuesit e komunitetit çam kanë çuar para një muaji një rezolutë për çështjen çame në Parlamentin shqiptar. Ju jeni shprehur pro kësaj rezolute, por a mendoni se miratimi i një rezolute të tillë në këto momente do të acaronte marrëdhëniet midis dy vendeve?

Presidenti Nishani: Çështja e pronave të qytetarëve të komunitetit çam është pjesë zyrtare e Traktatit të Miqësisë midis dy vendeve tona. Është një çështje, e cila në fakt është trajtuar e prezantuar në diskutimet nga të gjitha qeveritë shqiptare në institucione, drejtuesit kryesorë të shtetit shqiptar, sa herë kanë pasur mundësinë të takohen me kolegët e tyre të shtetit grek. Unë besoj që është një çështje e cila ka të bëjë me liritë dhe të drejtat themelore të njeriut; është një çështje e cila duhet zgjidhur, ashtu siç besoj që është një çështje që asesi nuk duhet të kthehet në një çështje politike, të debatit politik, pasi ata të cilët vërtet nuk do të përfitonin nëse kjo do të kthehej në një çështje politike, janë vetë qytetarët e komunitetit çam në këtë rast. Kështu që unë besoj që çështja e Rezolutës e çuar në Parlament, natyrisht është një çështje që të gjithë ne po e ndjekim, në radhë të parë përmbajtjen e kësaj rezolute, me përmbajtjen finale të draftit final të saj. Por, Shqipëria dhe Greqia janë dhe mbeten dy vende fqinje, dy vende mike, të cilat kanë një të ardhme të përbashkët në bashkëpunim, në fqinjësi të mirë. Shqipëria nuk ka pasur dhe nuk ka asnjë pretendim për rivendikim territorial ndaj Greqisë fqinje. Tashmë jemi dy vende anëtare të NATO-s. Jemi partnere në NATO. Po ashtu Greqia ka qenë një mbështetëse e vazhdueshme e proceseve integruese të Shqipërisë. Kështu që unë nuk besoj që ka arsye për acarime, dhe nuk shoh asnjë mundësi të acarimeve midis dy vendeve tona, përveçse bashkëpunimit, përveçse fqinjësisë së mirë.

Gazetarja: Politikanët kryesorë shqiptarë, kohët e fundit kanë shprehur shpesh herë nevojën e një bashkimi kombëtar të shqiptarëve, por asnjëri prej tyre nuk e ka zbërthyer këtë koncept të bashkimit të shqiptarëve. Në konceptin tuaj, zoti President, si mund të bashkohen shqiptarët në Ballkan?

Presidenti Nishani: Çështja kombëtare, është një çështje e një prioriteti të veçantë për shqiptarët kudo që ndodhen ata, në Shqipëri, në Kosovë, në vende të tjera ballkanike, në diasporë, sepse ka të bëjë me prosperitetin, me ndriçimin e mëtejshëm të kombit shqiptar. Nga ana tjetër, kemi disa realitete të tjera, realitete të reja në Ballkan. Kemi dy shtete shqiptare. Po ashtu, faktori shqiptar në Ballkan është një faktor i cili ka marrë një peshë të rëndësishme dhe ky është një zhvillim pozitiv për të gjithë rajonin. Them që është një zhvillim pozitiv për të gjithë rajonin, sepse kjo peshë dhe ky faktorizim i rëndësishëm i shqiptarëve është tërësisht në shërbim të stabilitetit, është tërësisht në shërbim të paqes dhe të sigurisë për rajonin e Ballkanit, i cili ka qenë një rajon që ka vuajtur shumë në të shkuarën. Dhe në tërë historitë e dhimbshme të së shkuarës, asnjëherë nuk kanë qenë shqiptarët ata të cilët kanë krijuar probleme me të tjerët. Përkundrazi, shqiptarët kanë qenë viktima dhe kanë rezistuar. U është dashur t’i rezistojnë dhe t’i mbijetojnë shpesh herë edhe spastrimit etnik apo gjenocidit. Por ajo që është e rëndësishme ka të bëjë me proceset në të cilat ne jemi përfshirë. Shqiptarët në Shqipëri, shqiptarët në Kosovë, shqiptarët edhe në vende të tjera të Ballkanit ku jetojnë, në kuadër të vendeve të tyre, janë përfshirë që të gjithë në një proces të përbashkët, që është procesi i integrimit evropian. Unë nuk shoh dhe nuk është e mundur që krahas këtij procesi, pra të integrimit evropian, ku janë të përfshira të gjitha vendet e rajonit, të kemi procese paralele. Shikoni, kemi një eksperiencë të shkëlqyer dhe shumë të bukur të bashkëjetesës në një strukturë, siç është Bashkimi Evropian, që janë dhe vende jo të një kombi madje. Prandaj, unë besoj tek ajo që shqiptarët, institucionet shqiptare në mënyrë të përsëritur, jo vetëm e kanë shprehur, por dhe i besojnë realisht, drejt një procesi të vetëm që është procesi i integrimit evropian, ku natyrisht duhet të ecim me një shpejtësi, jo me shpejtësi të ndryshme. Çështja kombëtare shqiptare do të jetë në shkëlqimin e saj, në zenitin e saj, në hapësirën evropiane. Dhe unë jam i bindur për këtë. Jam i bindur dhe ajo ditë nuk është aspak e largët, por natyrisht në këtë proces ne kemi shumë gjëra për të bërë në shërbim të çështjes kombëtare. Prandaj, angazhimi i të gjithëve është një angazhim, i cili merr këtë prioritet kaq të madh, sa dhe ne sot e diskutojmë dhe ia përçojmë edhe opinionit publik.

Gazetarja: Kemi parë kohët e fundit një acarim të situatës në veri të Kosovës dhe me sa duket, Mitrovica është kthyer tashmë në mollë sherri. Do të jetë po kështu, kjo temë e diskutimit midis dy kryeministrave, atij të Kosovës dhe atij serb, vetëm pas tri ditësh në Bruksel. Cili është qëndrimi i shtetit shqiptar për zgjidhjen e situatës në veri të Kosovës?

Presidenti Nishani: Së pari, çështja e diskutimit midis Serbisë dhe Kosovës është një çështje që u takon tërësisht autoriteteve të këtyre dy vendeve. Të dyja vendet, por në rastin e pyetjes suaj unë po i referohem Kosovës, kanë institucionet e tyre. Kosova ka Parlamentin, qeverinë e saj, ka klasën politike, institucionet e ndryshme, ka shoqërinë civile. As Shqipëria dhe askush nuk mund të ndërhyjë në hapat dhe në vendimet që merr Kosova si shtet i pavarur dhe si shtet sovran. Natyrisht ne e kemi mbështetur dhe e mbështesim me të gjithë angazhimin tonë pavarësinë e Kosovës, sovranitetin e saj. Kufijtë janë një herë e përgjithmonë të përcaktuar. Ajo që është e rëndësishme për të tjerët, është që të kuptojmë faktin se Kosova është çliruar një herë e përgjithmonë. Kosova është tashmë një shtet i pavarur, dhe pavarësia dhe sovraniteti i saj nuk kanë më kthim mbrapa. Është koha për bashkëbisedim, për dialog, për pajtim, për të parë drejt së ardhmes, duke respektuar njëri-tjetrin, duke mos e harruar të shkuarën, në kuptimin që reflektimi i të sotmes për të parë drejt së ardhmes, të bëhet pikërisht nga ato problematika që ne kemi pasur në të shkuarën. Por ne i respektojmë tërësisht dhe i mbështesim tërësisht të gjitha vendimet që marrin institucionet e Kosovës, që merr Kosova si shtet. Ne mbështesim tërësisht këtë dialog, si forma e vetme e shkuarjes përpara, dialog i cili ngrihet për çështje teknike, pasi çështjet e kufijve janë të zgjidhura, janë të njohura ndërkombëtarisht. Proceset e bashkëpunimit janë procese të rëndësishme. Unë besoj që të gjithë duhet të dalim nga ngarkesat e së shkuarës dhe të shohim përpara.

Gazetarja: Zoti President, Institucioni juaj ka një adresë në rrjetin social “Facebook”, ku shpesh herë bëhen përditësime të Institucionit të Presidencës mbi aktivitetet, por ende nuk kemi parë, ose më saktë a do të keni një moment të komunikimit tuaj të drejtpërdrejtë me publikun, qoftë dhe për çështje të caktuara?

Presidenti Nishani: Profili i Presidentit të Republikës është një profil pak më ndryshe nga politikanët aktivë, aq më tepër nga drejtuesit e palëve politike, të cilët konkurrojnë, komunikojnë më ndryshe, më drejtpërdrejtë, më shpesh, për çështje më të prekshme për qytetarin. Gjithsesi, unë besoj që ato mesazhe që Presidenti i Republikës dëshiron t’ua përcjellë publikut, përmes faqes zyrtare, besoj që edhe përmes “Facebook-ut” është një mundësi e shtuar, pasi dihet, rrjetet sociale janë shumë herë më të frekuentuara se sa faqet zyrtare të institucioneve, megjithatë unë shoh që brenda profilit që i takon Presidentit të Republikës, është i mjaftueshëm ai protagonizëm, sa ç’është përmes “Facebook”-ut të Presidentit të Republikës.

Gazetarja: Zoti President, unë ju falenderoj shumë për kohën që na kushtuat në këtë rrëfim interesant për televizionin “Channel One”! Të nderuar teleshikues, ishim në zyrën e Presidentit të Republikës, zotit Bujar Nishani, në këtë intervistë të drejtpërdrejtë për televizionin “Channel One”.