Intervistë e Presidentit Nishani dhënë për emisionin “Top Story” të gazetarit Sokol Balla në Televizionin “Top Channel”

28 nëntor 2016

Gazetari: Mirëmbrëma! Iu uroj të gjithë shqiptarëve kudo nga na ndjekin, Gëzuar e Pavarësisë së Shqipërisë, 104-vjetorin e Pavarësisë së vendit dhe Ditën e Flamurit, nga unë personalisht, nga emisioni dhe nga gjithë stafi i Top Channel! Kam kënaqësinë që në këtë Festë Kombëtare të të gjithë shqiptarëve të kem të ftuar në emision Presidentin e Republikës, zotin Bujar Nishani. Zoti Nishani faleminderit që jeni në “Top Story”!

Presidenti Nishani: Faleminderit ju për ftesën! Edhe një herë uroj të gjithë shqiptarët Gëzuar kudo ku ndodhen!

Gazetari: Zoti President kjo është festa e katërt kombëtare që ju jeni President i Republikës ose më saktë e fundit e mandatit tuaj. Çfarë ndjesie ka Presidenti i Republikës sa herë vjen kjo ditë, Dita e Flamurit të cilin ju edhe e përfaqësoni?

Presidenti Nishani: E pesta më saktë, se janë pesë vite të mandatit të Presidentit. Për mua si për çdo shqiptar është një ditë e veçantë, është një ditë, e cila reflekton një histori shumë të gjatë dhe ajo që unë dëshiroj që të vijë si frymëzim tek çdo njeri pavarësisht pozicionit zyrtar apo statusit shoqëror që ka, pavarësisht se ku jeton, në cilin pjesë të territorit shqiptar jeton, apo qoftë në diasporë, ta shikojmë dhe konsiderojmë si një frymëzim të madh për të vijuar për aq kohë sa ne do të jemi pjesë e kësaj jete, pjesë e kësaj bote, të ndikojmë dhe ofrojmë një kontribut në të mirë të Shqipërisë, në të mirë të çështjes kombëtare shqiptare dhe në të mirë të çdo shqiptari për ta përmirësuar dhe çuar më tej dimensionin e jetës në të gjitha aspektet në mënyrën më të mirë të mundshme. Unë kam pasur fatin e veçantë të isha President i Republikës në festimet e 100-vjetorit të Pavarësisë, madje dhe u nisën festimet e Festës së Flamurit gjatë kohës sime në zyrën e Presidentit me 100-vjetorin e Pavarësisë. Është momenti më i bukur i jetës sime gjatë këtyre 5 viteve. Ka qenë momenti dhe mbetet momenti më emocionues dhe shpresoj që të mbetet vërtetë po kaq interesant si moment edhe për Presidentin që do të jetë në detyrë në 200-vjetorin e Pavarësisë së Shqipërisë.

Gazetari: Kur e thoni kështu në njëfarë mënyre vërtet tregoni që keni pasur fatin, edhe unë e quaj veten me fat që kam pasur që të transmetoj për “Top Channel” atë ditë nga Vlora. Megjithatë në këto katër vite ajo që është vënë re, Zoti President, është që nëse më përpara shqiptarët le të themi i iknin këtij flamuri tashmë duket se të gjithë po i rikthehemi atij. Si e shikoni këtë lloj ringritje të krenarisë kombëtare tek shqiptarët në Shqipëri dhe përtej?

Presidenti Nishani: Unë mendoj që ka të bëjë me shumë elementë që janë të lidhura me dimensionin e identitetit kombëtar dhe rikthimi apo rizgjimi i dimensionit të identitetit kombëtar tregon që disa faktorë dhe elementë që ndikojnë tek individi dhe padyshim pastaj individi përbën komunitetin, shoqërinë, shtetin e përmasën kombëtare me radhë, janë pa dyshim shumë herë më të përmirësuara seç kanë qenë vite apo dekada të shkuara qoftë në aspektin e lirisë, qoftë në aspektin e maturimit dhe të kulturës së përgjithshme shoqërore, qoftë në aspektin ekonomik dhe zhvillimor, qoftë dhe në rolin le të themi përtej cakut nacional, pra raportet rajonale veçanërisht, por dhe në aspektin global megjithëse një vend i vogël dhe një komb jo shumë i madh, por jemi identifikuar dhe përfshirë në mënyrë të suksesshme në momente kyçe dhe në momente që kanë lënë gjurmë në memorien në tërësi globale sidomos në sfidat që është ndeshur në tërësi planeti ynë gjatë viteve të fundit dhe dekada të fundit. Të gjithë këto elemente kanë bërë që ne ta rizgjojmë akoma më shumë jo thjesht çështjen e krenarisë, por dhe të vlerave që kanë pasur si trashëgimi, si realitet edhe si përçuarje më tej ajo që ka të bëjë me identitetin tonë kombëtar dhe flamuri. Pa dyshim flamuri është simboli, kolona, bazamenti, inspirimi i identitetit tonë kombëtar.

Gazetari: Më shumë se kurrë kjo u pa gjatë finaleve të Kampionatit Evropian, edhe ju ishit i pranishëm në njërën prej atyre tre ndeshjeve historike të Shqipërisë. Ajo që u reflektua dhe u vlerësua pozitivisht nga mediat botërore ishte fakti që shqiptarët janë rikthyer flamurin e tyre, por larg normave; tradicionale, historike, nacionaliste të Ballkanit. A mendoni që kështu është sjellë dhe klasa politike?

Presidenti Nishani: Unë besoj fort që kurrë në kontekstin e asaj çka kuptohet si energji negative nacionalizmi, shqiptarët nuk e kanë mbartur në ADN-në e tyre asnjëherë dhe duke qenë që nuk e kanë mbartur në ADN-në e tyre nuk ka pasur arsye për të besuar që do ta shfaqnin si akt, veprim, mentalitet, apo kulturë. Patriotizmi apo konteksti i nacionalizmit tek shqiptarët është lidhur gjithmonë me rezistencën për ekzistencë, për ruajtje identiteti, territoresh dhe për të pasur mënyrë për të ecur në mënyrë konkurruese me sfidat e kohës. Ndaj, përderisa kjo nuk ka qenë një pjesë e ADN-së, virusi ADN-së së kombit shqiptar edhe klasa politike që ëshë produkt si të gjithë aktorët e tjerë të shoqërisë nuk ka pasur arsye që ta shfaq këtë në kontekstin e bindjes, platformës, qasjes apo dhe të mënyrës së të vepruarit si kulturë politike, apo institucionale. Pa dyshim individë, elementë, apo grupe individësh mund të rreken dhe emocionalisht dhe në mënyrë shumë të ngushtë dhe të kufizuar të tentojnë t’i japin një kolor të caktuar, mesazhe, sentimente të caktuara për çështje shumë të kufizuara, por mbeten një pjesë shumë e vogël dhe që nuk kanë zërin e shoqërisë dhe të përfaqësimit të klasës politike.

Gazetari: Në fakt muajt e fundit ka një aktivitet të shtuar të kreut të qeverisë në këtë aspekt. Kemi vizitën e tij të tretë, në dy vjet, në Beograd. Një rizgjim të një anemuziteti me Greqinë që ka çuar dhe në replika të forta, të drejtpërdrejta midis dy kryeministrave apo midis ministrave të jashtëm. Athina e ka quajtur rizgjim të retorikës nacionaliste tek një pjesë e spektrit politik shqiptar. Ju a i keni ndjekur këto zhvillime dhe a keni ndonjë koment?

Presidenti Nishani: Patjetër që i ndjek me shumë vëmendje, sepse në fund të fundit është përgjegjësia dhe përgjegjshmëria dhe angazhimi i Kryetarit të Shtetit që përfaqëson shtetin veçanërisht në marrëdhëniet ndërkombëtare jo vetëm për t’i ndjekur, por edhe për të luajtur një rol të caktuar për aq sa e ka hapësirën kushtetuese dhe mekanizmat ligjorë dhe instrumetet Kryetari i Shtetit. Unë mund të them që në përgjithësi ne duhet të kemi një bindje që roli i Shqipërisë, dhe kur them roli i Shqipërisë nuk është një shprehje thjesht retorike, por kur them roli i Shqipërisë kam parasysh sjelljen e institucioneve, angazhimet e institucioneve, veprimin e institucioneve që nga pjesa deklarative ashtu edhe veprime të tjera institucionale përmes akteve apo angazhimeve të mekanizmave dhe instrumenteve të shtetit. Veprimet dhe angazhimet e shtetit shqiptar kanë qenë të dominuara nga tonet e pozitivitetit dhe kontributit pozitiv dhe askush nuk mundet ta mohojë apo ta vërë në dyshim këtë gjë gjatë këtyre 20-25 viteve të fundit. Natyrisht në dinamikën e përditshme mund të ketë momente, mund të ketë reagime, nënvizime për çështje të veçanta, të ndryshme të cilat interpretohen apo kategorizohen në një frymë të një ngjyrimi më të fortë nga njëra palë, nga pala tjetër, nga grupe të caktuara. Por, në tërësinë e saj politika e jashtme shqiptare është një politikë shumë e konsoliduar ndër vite nga të gjitha forcat kryesore politike, nga të gjitha institucionet kryesore të rëndësishme dhe konstitucionale të shtetit shqiptar. Është një politikë, e cila i ka shërbyer gjithmonë paqtimit, frymës së mirëkuptimit dhe mirëbesimit. Pa dyshim që nuk kemi qenë gjithmonë të suksesshëm dhe jo gjithmonë për fajin tonë. Ajo që unë do të preferoja duke vlerësuar maksimalisht hapat e ndërmarrë qoftë në aspektin e krijimit të një atmosfere bashkëpunuese në rajon me të gjitha vendet fqinje. Tashmë politika e fqinjësisë së mirë si parim bazë i politikës rajonale të Shqipërisë jo vetëm që është e konsoliduar, që është e afishuar, por është dhe është dhe e vlerësuar, është e vlerësuar nga aktorë të rëndësishëm ndërkombëtarë, Shtetet e Bashkuara të Amerikës, Bashkimi Evropian. Në kontekstin e aktivitetit vjetor unë kam vlerësuar tendencat për të krijuar një frymë më mirëbesuese dhe bashkëpunuese dhe afrimiteti edhe me Serbinë. Ne jetojmë në të njëjtin rajon, ndajmë të njëjtin rajon. Për fat të mirë jemi dy vende që jemi fokusuar tek integrimi evropian dhe unë mendoj që ka demonstruar procesi i integrimit evropian të qenit mekanizmi më i mirë edhe për të ndihmuar në këtë frymë të mirëbesimit rajonal midis vendeve dhe popujve që kanë patur probleme serioze në të shkuarën, por kur vjen momenti dhe fjala tek retorika deklarative, unë mendoj që personalitetet e larta të një vendi: Presidenti i Republikës, Kryetari i Qeverisë, ministra dhe personalitete të përfshira në procese të rëndësishme vendimmarrëse duhet të shmangin sa më shumë që të jetë e mundur, në gjykimin tim tërësisht atë retorikë e cila është e panevojshme dhe që mund të krijojë dhe keqkuptime jodashamirëse nga aktorë jashtë Shqipërisë qofshin këta dhe aktorë të partneritetit dhe bashkëpunimit me Shqipërinë që mund të jenë fqinj të ndryshëm tanë. Prandaj, unë mendoj që duhet të punojmë gjithmonë në këtë frymë që ne kemi konsoliduar të ofrimit të gatishmërisë sonë, të vullnetit tonë, të qasjes sonë për stabilitet për mirëkuptim, për mirëbesim. Nuk është e lehtë të krijohet mirëbesimi, sepse ka përplasje interesash. Për ne prevalon dhe do të prevalojë gjithmonë mbrojtja e interest kombëtar siç e bën çdo vend, siç e bën çdo komb dhe ne jemi në të drejtën tonë të Zotit dhe të Kushtetutës dhe të ligjit për të mbrojtur interesin kombëtar.

Gazetari: Këtu është ajo vija e hollë, zoti President, ndoshta është vështirë për ta gjetur, pra midis kësaj që thoni ju, të drejtës sonë hyjnore dhe kushtetuese në mbrojtjen kombëtare dhe populizmit apo jo?

Presidenti Nishani: Aty jam plotësisht dakord me ju. Është një fije shumë e hollë shpeshherë, por aty qëndron dhe arti i të qeverisurit, arti i të menaxhuarit, arti i politikës. Prandaj, unë do të ftoja të gjithë aktorët në Shqipëri që të mos përfshiheshin në asnjë rast në retorika të panevojshme që ngrejnë tensione artificiale, sepse ne kemi vërtetë çështje madje disa të rëndësishme për të diskutuar, por dhe negociiuar me fqinjët dhe vendet e tjera të rajonit, por janë çështje që nuk zgjidhen nga retorika, përkundrazi mund të largojë gjetjen e zgjidhjes brenda interesave reciprokë, shpeshherë retorika e panevojshme, e cila mund të tingëllojë emocionalisht e këndshme për 24 orë, por nuk jep qetësinë, zgjidhjen dhe rrugëtimin drejt interesit tonë kombëtar në aspektin afatmesmë dhe afatgjatë dhe nga ana tjetër do të vazhdojmë të punojmë për të krijuar këtë klimën e besimit dhe qëndrimit sa më afër në negociata dhe në bashkëbisedim.

Gazetari: Si e pritët fitoren e Donald Trump-it në zgjedhjet e nëntorit?

Presidenti Nishani: Ka qenë e befasishme. Nuk e di se sa njerëz në Shqipëri kanë qenë të bindur që do të fitonte zoti Trump. Shumica ka qenë në pritshmëri për të fituar Sekretarja e Shtetit Clinton.

Gazetari: Le të themi jo thjesht pritshmëri, por favorizonin. Pëlqenin më shumë zonjën Clinton për arsye që dihen.

Presidenti Nishani: Unë nuk mund ta them atë, sepse nuk bëj vlerësime të tilla tek individë të ndryshëm, por pritshmëria kjo ka qenë. Në rastin e Sekretares Clinton, ky është një fakt i pamohueshëm, që ne kishim një eksperiencë shumë pozitive në të shkuarën për shkak të angazhimit të Presidentit Bill Clinton në çlirimin e Kosovës, në mbrojtjen e shqiptarëve të Kosovës nga spastrimi, nga genocidi, masakrat atje, por edhe në vijimësi më pas të konsolidimit të shtetit të Kosovës, edhe të ridimensionimit të faktorit të shqiptarëve në rajon dhe kjo ishte një arsye shumë e fortë që kishte një sens pozitiv ndaj kandidaturës së Sekretares Clinton, por s’ka pasur kurrë një sens negativ ndaj kandidaturës së Presidentit të zgjedhur Trump. E vërtetë është që ishte një fitore befasuese dhe për shkak të sondazheve, pritshmërive në rang botëror, jo vetëm në SHBA apo në Shqipëri le të themi. Unë mendoj që është një moment historik. Është një moment hitorik, sepse tashmë pritshmëritë janë për të parë ngritjen e një establishmenti të një natyre tjetër politik dhe komunikativ dhe të angazhimit në shtetin më të fuqishëm dhe më të madh të botës, me liderin jo vetëm të lirive dhe demokracive, por dhe të çështjeve të sigurisë. Duke qenë që pritshmëria është që do të ofrohet është ndërtimi i modelit të ri establishmenti, mendoj se mbetet një moment historik. Unë jam i bindur që SHBA-të me cilindo prej tyre do të vijonte të ishte një vend jo vetëm i fuqishëm, por do të shtonte më shumë angazhimet e saj qoftë në aspektin e zhvillimeve ekonomike, qoftë edhe në atë të sigurisë në rang global.

Gazetari: Mendoni se do të ndryshojë diçka në raport me rajonin, Shqipërinë, Kosovën, Serbinë administrata Trump?

Presidenti Nishani: Mendoj që po. Do të kemi një intensifikim më të madh dhe një prenzencë dhe vëmendje më të madhe të SHBA-së në rajonin e Ballkanit.

Gazetari: Pozitiv apo negativ?

Presidenti Nishani: Pozitiv.

Gazetari: Jeni i bindur për këtë?

Presidenti Nishani: Jam i bindur, sepse çështjet nuk janë vetëm tek qasjet individuale të personit që e drejton këtë vend kaq të madh. Ka një mekanizëm, ka institucione, ka kolona shumë të fuqishme në SHBA që e kanë bërë atë vend aq të madh dhe aq të fuqishëm dhe të cilat janë të angazhuara me ekspertizë, me eksperiencë, me ndërlidhje në rang global, të cilat kohët e fundi kanë analizuar dhe kanë dalë në konkluzione që është e nevojshme një rritje më e madhe e prezencës dhe angazhimit të SHBA-së në rajonin tonë të Ballkanit. Besoj që edhe në Evropë në jemi më të interesuar në rajonin e Ballkanit dhe përderisa ne jemi në këtë rajon, për shqiptarët pa diskutim që do të jetë në prioritet, sepse janë faktori kryesor në Ballkan në kuptimin pozitiv të fjalës.

Gazetari: Dhe investimi më i madh amerikan i viteve të fundit.

Presidenti Nishani: Shqipëria është anëtar i NATO-s. Në rajon përveç Shqipërisë dhe Kroacisë askush tjetër nuk është vend anëtar i NATO-s. Pritet të anëtarësohet Mali i Zi. Por, Shqipëria ka disa vite tashmë që është anëtare e NATO-s. Kemi dy shtete shqiptare praktikisht në rajon. Kemi një qasje të përbashkët, sepse për Shqipërinë dhe shqiptarët nuk ka një alternativë tjetër siç mund të ketë për një vend apo një komb tjetër në rajon alternativa orinetuese apo bashkëngjitëse. Për Shqipërinë nuk asnjë alternativë tjetër përveçse altërnativës euro-atlantike. Kjo është jo vetëm e qënësishme dhe një realitet, por është një interes strategjik i Shqipërsë dhe i shqiptarëve. Ëshë interes strategjik dhe i Ballkanit në gjykimin tim. Jam i bindur që shumica e popujve në Ballkan dhe e kombeve dhe establishmentit politik në Ballkan e di, e ka kuptuar dhe po i qaset gjithmonë e më shumë përfshirë madje edhe Serbinë që ka qenë më e distancuar nga korniza euro-atlantike, sepse ka të bëjë me vlera të mëdha të lirisë dhe demokracisë dhe vlerat e lirisë dhe demokracisë janë hapësirë, janë hapësirë për të tentuar dhe shkuar drejt interesave të tua në respekt të parimeve të lirisë dhe demokracisë. Unë mendoj, po, do të ketë një ndryshim të politikës e cila ka të bëjë me një intensifikim më të madh të prezencës dhe angazhimit amerikan në rajonin e Ballkanit përfshirë dhe Shqipërinë.

Gazetari: Megjithatë ka një problem. Mbetet një problem deklarativ apo retorike siç e quajtët ju më herët, kemi një deklarim të prillit të këtij viti të Kryeministrit Edi Rama, të cilit i ka qëndruar për disa herë rresht, në disa intevista kundër asaj që ai e ka identifikuar deri-diku si ‘e keqja e madhe e globit’ që është Donal Trump.

Presidenti Nishani: E mira do të kishte qenë që të mos bëhej kjo deklaratë për të qenë korrekt, sepse ne përfaqësojmë institucione, nuk përfaqësojmë individë kur jemi në këto pozicione kaq të larta që na është dhënë rasti, shansi dhe mundësia për të shërbyer. Gjithësesi nuk duhet parë në mënyrë dramatike. Ajo shprehje nuk reflekton një sens negativiteti apo urrejtje ndaj individit aq më tepër ndaj një miku të madh siç janë SHBA-të dhe Presidentit të këtij vendi të madh që në këtë rast do të jetë tashmë pas janarit Presidenti i zgjedhur Donald Trump. Kështu që mos i japim përmasa dramaciteti. Marrëdhëniet midis shteteve janë marrëdhënie midis insitucionesh. Marrëdhëniet e qeverisë së SHBA-së janë dhe do të jenë marrëdhënie me qeverinë e Republikës së Shqipërisë. Marrëdhëniet midis popujve janë marrëdhënie të shkëlqyera pa dyshim që do të reflektohet edhe në marrëdhëniet e establishmentit dhe institucioneve dhe mbi të gjitha ajo që i rregullon dhe i garanton marrëdhëniet tona qeveritare, ndërinstitucionale e shtetërore dhe midis popujve janë përputhja e plotë e interesave të përbashkëta strategjikë të këtij vendi kaq të madh, por dhe një vendi të vogël siç është Shqipëria që për fat të mirë na përputhen plotësisht interesat afatmesme dhe afatgjatë dhe ato strategjikë. Kjo është garancia e një miqësie dhe bashkëpunimi dhe një partneriteti përtej deklaratave dhe retorikave apo shprehjeve të një momenti të caktuar që nuk kanë ndonjëherë atë vlerë që ndonjëherë ne japim me pa të drejtë.

Gazetari: Zoti President t’i rikthehemi në këtë pjesë të fundit të pjesës së parë të intervistës sonë dy-tre çështjeve të cilat i kemi ende pezull me fqinjin tonë, me Greqinë. Është pa dyshim çështja e ligjit të luftës, është ajo për vijën kufitare detare, është çështja çame dhe disa çështje të tjera të cilat janë të vjetra dhe nuk gjejnë ende një zgjidhje sot. A ka politika shqiptare një pozicion të koordinuar dhe të përbashkët për këto çështje? Dhe e dyta, cili është pozicioni i Presidentit të Republikës për këto çështje?

Presidenti Nishani: Ka një çështje të koordinuar është një çështje e cila ka krijuar një stok dhe një eksperiencë që nga fillimi i viteve ’92 kur u ndryshua sistemi politik shqiptar. Të gjitha qeveritë kanë mbajtur pothuajse të njëjtën dinamikë dhe të njëjtin trend të prezantimit të këtyre çështjeve me tendencë për t’i zgjidhur dhe me dëshirë dhe angazhim për t’i zgjidhur në tryezën e dialogut dhe negociatave. Në fakt janë çështje që mund të zgjidhen vetën në tryezën e dialogut dhe negociatave. Nuk duhet të harrojmë asnjëherë dhe duhet të nënvizojmë edhe kur i diskutojmë këto çështje nuk duhet të harrojmë që Greqia për ne është një vend i rëndësishëm, dhe një partner i rëndësishëm dhe do të mbetet një vend dhe partner i rëndësishëm. Është e panegociueshme parimi i respektit reciprok. Ashtu siç mendoj unë pa dyshim edhe për Greqinë, por unë flas nga pozitat e shtetit shqiptar jo vetëm me Greqinë, por për çdo vend tjetër parimi i respektit reciprok është i panegociueshëm, i pandryshueshëm dhe i palëkundër. Duhet t’i jemi mirënjohës popullit grek dhe shtetit grek për mirëpritjen që u kanë bërë qindra mijërave shqiptarëve në momente shumë të vështira të jetës së tyre për të gjetur një hapësirë që nga fillimi i viteve ’90-të edhe në vijimësi kryesisht emigrantët ekonomikë që vërshuan drejt Greqisë dhe duhet të jemi mirënjohës që krijuan këtë mundësi ashtu si dhe Italisë dhe popullit italian. Në Greqi shqiptarët në shumicën dërrmuese janë qytetarë të integruar dhe pa dyshim kanë kontribuar tashmë për vendin ku jetojnë dhe janë pjesë e asaj shoqërie. Për sa u takon aspekteve të çështjeve që ne kemi të hapura, ato janë çështje që nuk mund të fshihen. Çështja e ligjit të luftës që ju përmendët, e ka përmendur çdo qeveri unë ia kam ngritur presidentëve të Greqisë dhe të gjitha autoriteteve të tjera të shtetit mik grek që ka vizituar Shqipërinë dhe Presidentin e Republikës që është jo vetëm një çështje anakronike, por është e paimagjinueshme dhe e papranueshme që midis dy vendeve anëtare të NATO-s dhe vende mike, dy vende që kemi një frekuecë aq të lartë të bashkëpunimit në të gjitha aspektet; kulturor, diplomatik, politik, vizitojnë vendet respektive presidentët, kryeministrat, ministrat e jashtëm, disa herë. Dy vende të cilat janë angazhuar në procesin e integrimit evropian, bashkëpunimi ekonomik në nivele më të larta. Për shumë vite Greqia ka qenë ndër investitorët e parë të huaj, ende ruan një vend në piramidën e bashkëpunimit ekonomik shumë të lartë në Shqipëri, të mbahet në fuqi një ligj i tillë që pa dyshim ka lidhje drejtpërdrejtë me të drejtat e qytetarëve që i përkasin komunitetit çam dhe në mënyrë të padrejtë përdoren kufizimet që sjell ky ligj për t’i mohuar të drejtat e tyre. Ndaj, ne kemi kërkuar dhe vazhdojmë të kërkojmë që ky ligj të shfuqizohet për të gjitha arsyet, por edhe për këtë arsye tjetër që qytetarëve të komunitetit çam t’u lejohet e drejta për të rifituar të drejtat e pronës, të drejtat e lirive që ata kanë humbur prej shumë vitesh apo të parët e tyre. Nuk besoj se kjo është një çështje që ka të bëjë as me retorikën nacionaliste, jo e jo me pretendime territorial. Kurrë Shqipëria nuk ka pasur pretendime territorial ndaj askujt, aq më tepër nuk mund të ketë ndaj një fqinji që kemi kaq shumë bashkëpunim dhe dëshirojmë të ndërtojmë marrëdhënie shumë miqësore. Unë do të dëshiroja që retorikat e ngarkuara emocionalisht të shmangeshin nga të gjitha palët në të dyja vendet tona.

Gazetari: Zoti President gjithmonë sa herë vijnë festa ka gjithmonë një pyetje ndaj Intitucionit Tuaj. A do të ketë amnisti? A do të ketë falje për të burgosurit?

Presidenti Nishani: Unë kam dëgjuar, por nuk kam ndonjë informacion që Parlamenti po përgatitet, në fakt amnistia jepet gjithmonë nga Parlamenti. Përsa i takon faljes nuk do të ketë, sepse unë nuk kam aktualisht asnjë propozim nga Ministria e Drejtësisë për falje, për individë të dënuar, por mesa duket Qeveria dhe Parlamenti kanë menduar për të pasur një hap më të madh sesa falja. Falja bëhet në mënyrë dominale për një grup të vogël njerëzish ndërsa amnistia përfshin një grup më të gjerë, më të madh dhe bëhet me ligj nga Parlamenti që ka kompetencë më të madhe se ajo e Presidentit të Republikës. Nga media unë jam njohur që ka një iniciativë dhe po punohet.

Gazetari: Për një ulje gati 1-vjeçare?

Presidenti Nishani: Është një iniciativë e mirë. Unë e përshëndes.

Gazetari: E përshëndesni. E përkrahni këtë?

Presidenti Nishani: Patjetër. E përshëndes këtë iniciativë të Ministrisë së Drejtësisë dhe sapo Parlamenti ta miratojë do të mbështetet me dekret edhe nga Presidenti menjëherë.

Gazetari: Zoti President, flasim gjithmonë për shqiptarët këtu, por harrojmë që gati 40% e shqiptarëve jetojnë jashtë, janë kontribuues në mirëqenie, ekonomi, në jetën sociale, por jo në jetën politike të vendit. Mendoni që ata e kanë këtë të drejtë se ju keni pasur vetë një aktivitet shumë të dendur me diasporën shqiptare kudo që ajo gjendet?

Presidenti Nishani: Unë e kam konsideruar që ditën e parë të hyrjes sime në zyrën e Presidentit të Republikës çështjen e diasporës si një prioritet jo në aspektin thjesht festiv apo të takimeve formale, por të angazhimit dhe të marrjes së kapaciteteve dhe vlerave të tyre, sepse ju me të drejtë thatë që 40% e qytetarëve shqiptarë jetojnë jashtë, por mund të them që në aspektin e origjinës kombëtare vetëm 40% jetojnë në Shqipëri duke pasur parasysh që jetojnë një pjesë e madhe në Kosovë, Maqedoni, në Malin e Zi, në Luginën e Preshevës dhe më pas diasporën. Pra ne kemi kapacitete të jashtëzakonshme. Unë që ditën e parë kam shpallur një platformë të afishuar në faqen zyrtare të Institucionit të Presidentit të Republikës, krijimin e ‘Rrjetit të Diasporës dhe Miqve të Shqipërisë’ i cili ka qenë aktiv gjatë këtyre katër viteve e gjysëm në detyrën time si President i Republikës. Kam pasur kontakte të vazhdueshme me diasporën tonë kudo ku kam shkuar dhe vizituar në SHBA: Nju-Jork, Çikago, Boston, Miçigan, në shumë vende ku shqiptarët janë në Amerikë, në Evropë: Bruksel, Itali, Greqi, kur kam vizituar Greqinë në funksionet e mëparshme, në Bosnje, në Kroaci gjithmonë kam pasur aktivitete dhe kontakte dhe mendoj që është një potencial i madh jo vetëm në aspektin e përfaqësimit dhe duhet të kenë përfaqësimin e tyre. Unë jam pro përfaqësimit të tyre në jetën politike të vendit për më shumë sesa përfaqësimi formal që mund të vijë në Parlament apo në institucione të tjera nuk është e thënë vetëm në Parlament, por më së shumti unë do të mendoja që ka ardhur koha për një platformë konkrete të angazhimit të kapaciteteve të tyre në proceset e menaxhimit të resurseve tona, të menaxhimit të jetës dhe fondit publik, të përballjes me problemet sociale që ne kemi. Unë di dhe jam i njohur që ka pasur një gatishmëri të ofruar nga një grup shqiptaro-amerikanësh mjekë të shkëlqyer në SHBA për të ardhur dhe punuar në Shqipëri falas në periudhat 3 apo 6-mujore pranë spitaleve shqiptare për të sjellë jo vetëm aftësitë e tyre profesionale, por dhe njohuritë e tyre menaxheriale. Janë afruar, kanë paraqitur platforma konkrete, deri tani nuk është realizuar megjithëse kanë marrë përgjigje pozitive.

Gazetari: Pse?

Presidenti Nishani: Përgjigjen ‘sepse’ unë nuk mund ta di them të drejtën, sepse nuk është një çështje që i përket vendimmarrje sq Presidentit të Republikës. Nëse do të ishte tek unë të jeni i sigurtë që do të ishin sot duke punuar në Shqipëri me gjithë mbështetjen maksimale tonën. Pra, përmenda rastin e tyre, sepse jam shumë i njohur, kam kontaktuar me ta, kam parë platformën e tyre, kanë vizituar Shqipërinë disa herë, kanë marrë kontakte me autoritetet shqiptare. Ka ardhur koha që ne t’i angazhojmë në mënyrë të drejtpërdrejtë, sepse gatishmëria e tyre është dhe kanë kapacitete.

Gazetari: Është kjo arsyeja pse ju nuk morët pjesë në Samitin e Diasporës megjithëse patët një ftesë nga Qeveria për këtë?

Presidenti Nishani: Jo, nuk ka lidhje me këtë që thashë më parë. Së pari ne duhet të mësojmë kulturën shtetërore, duhet të respektojmë rregullat e shtetit, dinjitetin e shtetit. Presidenti i Republikës nuk mund të ftohet, po e nis nga pjesa formale, vetëm dy javë përpara aktivitetit ndërkohë që në media isha njohur prej muajsh që ka një projekt të tillë dhe vetëm përmes medias. Nuk mund të ftohet si një prej 1000, 2000 apo 3000 mijë pjesëmarrësve nuk e di se sa ishin në të.

Gazetari: Ju nuk u ftuat të flisni?

Presidenti Nishani: Jo nuk kam pasur asnjë ftesë për t’iu adresuar. Kam pasur një ftesë pjesëmarrëse.

Gazetari: Thjesht prezence?

Presidenti Nishani: Po për të marrë pjesë si 2000 ftesat që janë adresuar madje ka qenë shumë shumë vonë, por kjo është pjesa formale. Ajo që ëshë esenca tek pjesa formale, asnjë institucion nuk mund të ftojë Presidentin e Republikës pa marrë përpara miratimin e Institucionit të Kreut të Shtetit pa diskutuar platformën, sepse Kreu i Shtetit si Institucion është mbi gjithçka dhe mbi çdo institucion tjetër dhe Kreu i Shtetit mund të marrë pjesë në aktivitete që organizohen nga qeveria apo nga një ministri apo institucion tjetër, por vetëm nëse bie dakord që ky aktivitet do të jetë nën patronazhin dhe kujdesin e Kryetarit të Shtetit dhe do të ketë një kontribut të qenësishëm të Kryetarit të Shtetit në këtë aktivitet. Pra, nga pikëpamja formale unë e gjej me keqardhje një mosrespektim të rregullave të shtetit, dinjitetit të shtetit, dinjitetit të institucionit dhe së dyti ajo që për mua ishte problem ka të bëjë me faktin që unë nuk mund të merrja pjesë në një aktivitet që unë e gjykova për disa arsye dhe mund t’i them pse; si një aktivitet partizan, aktivitet partiak. Presidenti nuk mund të ftohet në aktivitete partizane apo partiake.

Gazetari: Pse partizan, ishte ftuar diaspora?

Presidenti Nishani: Pikërisht pse është ftuar diaspora. Kushtetuta jo pa qëllim nuk ja ka dhënë Kryetarit të Qeverisë të drejtën e përfaqësimit të unitetit të kombit, jo pa qëllim, sepse Kryetari i Qeverisë është Kryetari i një partie të caktuar politike dhe në çdo rast do të ketë një interpretim dhe një devijim, një adresim në kontekstin partizan të aktivitetit. Diaspora ka një dimension shumë më të madh sesa dimensioni partizan apo i debatit politik të brendshëm të një vendi. Ky ka qenë qëllimi kryesor që Kushtetuta nuk ia ka njohur me qëllim Kryetarit të Qeverisë të drejtën e përfaqësimit të unitetit të popullit. Kushtetuta ia ka njohur vetëm Presidentit të Republikës këtë të drejtë.

Gazetari: Ju thoni që ishte gabim që në fillim organizimi në këtë mënyrë?

Presidenti Nishani: Për mua ka qenë një aktivitet në shërbim të një qëllimi të caktuar që nuk ishte në fushën e përfshirjes së Presidentit të Republikës.

Gazetari: Zoti President kam një pyetje të fundit në këtë pjesë të parë ku u morëm kryesisht me çështje të karrakterit kombëtar, të politikës së jashtme, të diplomacisë. Pak më herët dëgjova me vëmendje kur thatë se shqiptarët ndryshe nga vendet e tjera të rajonit nuk kanë zgjedhje tjetër, pra orientimi i tyre është perëndimor, euro-atlantik. Por, ajo që vihet re në vitet e fundit besoj që nga Samiti i Sarajevës e deri më sot një shtim të aktivitetit, të veprimtarisë të Turqisë. Kjo influencë turke shihet e madhe edhe në Kosovë, edhe Maqedoni, pra në vendet ku banojnë shqiptarët. Ndërkohë për Shqipërinë ka dhe akuza konkrete siç ishte ajo e Ministrit të Jashtëm Kotzias, i cili pak ditë më parë ripërsëriti një aktuzë të brendshme politike të bërë nga një faktor politik opozitar në Shqipëri prapa çështjes së dërgimit në Gjykatën Kushtetuese të marrëveshjes së kufirit detar me Greqinë ka qenë pikërisht Erdogan dhe Turqia. Ju e shikoni këtë gjë si problem, potencialisht si problem dhe si rrezik për Shqipërinë?

Presidenti Nishani: Turqia është një vend mik i Shqipërisë dhe i shqiptarëve. Kemi një miqësi tradicionale, një miqësi të hershme dhe Shqipëria është e vendosur që ta forcojë miqësinë me Turqinë, më popullin turk. Turqi është një vend i cili ka luajtur dhe ka dhënë një kontribut shumë të rëndësishëm të stabilitetit në rajonin e Ballkanit, në ruajtjen e ekuilibrave përsa i takon paqes dhe stabilitetit në rajon.

Gazetari: Kam përshtypjen që është dhe vendi i parë që ka njohur pavarësinë e Kosovës, mos gaboj?

Presidenti Nishani: Po. Për ne Turqia përtej të qenit një vend mik është një aleat i ngushtë në kuadrin e NATO-s. Ne bashkëpunojmë shumë ngushtë në fushën ushtarake me Turqinë në kuadrin e NATO-s. Turqia është dhe unë jam i bindur do të vijojë të mbetet një kontribuuese e rëndësishme në Aleancën e Atlantikut të Veriut. Me Turqinë bashkëpuojmë ngushtë në luftën kundër terrorizmit, me Turqinë bashkëpuojmë ngushtë dhe kemi një histori suksesi prej disa vitesh në luftën kundër krimit të organizuar posaçërisht kundër trafikut të drogës. Është një partner shumë i rëndësishëm në bashkëpunimin ekonomik, ka disa investime të rëndësishme të Turqisë në Shqipëri në fushën e telekomunikacioneve, në fushën bankare, në çështjet e tjera të mineraleve, të energjetikës dhe kështu me radhë. Prandaj unë mendoj që gjërat janë vetëm në këtë kontekst. Asnjëherë Shqipëria nuk e ka përdorur dhe nuk do ta përdorë bashkëpunimin dhe miqësinë me një vend tjetër kundër ndonjë vendi të tretë. Absolutisht. Dhe në rastin e miqësisë me Turqinë për ne mbetet në themel të këtij bashkëpunimi vetëm miqësia dhe bashkëpunimi dhe partneriteti në interes të ndërsjellë dhe interes reciprok dhe kur them interes reciprok një nga interesat e Shqipërisë është ruajtja e miqësisë dhe bashkëpunimit me të gjitha vendet e tjera që kurrë nuk kanë pasur dhe nuk do të kenë ndonjë cënim nga Shqipëria pë shkak të miqësisë, bashkëpunimit apo të partneritetit që Shqipëria ka me vendet mike dhe me vendet partnere. Edhe në rastin e pyetjes suaj vlen kjo për t’u thënë. Unë kam mbështetur dhe mbështes përpjekjet e të gjitha qeverive shqiptare përfshirë dhe qeverisë aktuale për të nxitur bashkëpunimin ekonomik, nxitur bashkëpunimin miqësor, atë ushtarak dhe posaçërisht luftën kundër krimit dhe terrorizmit me Turqinë mike.

Gazetari: Rikthemi në Top Story me Presidentin e Republikës Bujar Nishani në këtë ditë të rëndësishme për Shqipërinë dhe shqiptarët, pra në 104 vjetorin e pavarësisë. Dhe natyrisht ky është një moment për të bërë edhe bilancin e një viti zoti President. Çfarë do të vlerësonit pozitive nga ky vit?

Presidenti Nishani: Unë mendoj që ky vit ka qenë shumë i mbarë për Shqipëri dhe shqiptarët në përgjithësi. Kemi pasur mjaft angazhime. Unë nuk do të bëjë analizën e çështjeve që lidhen me mënyrën e funksionimit të shtetit apo të aspekteve të reformave të ndryshme, sepse kjo është një çështje që i takon bilanci i qeverisë, vlerësimi i qytetarëve. Por ajo që mund të them, ka të bëjë me një aspekt të rëndësishme një hap të rëndësishëm që kishim të bënim me ndryshimet shumë thelbësore të Kushtetutës së vendit, një proces i cili u realizua në finale me një konsensus të gjerë politik, ç’ka e kam kërkuar, e kam mbështetur dhe e kam nxitur që në krye të herës. Një proces konsensual që garanton që kjo kushtetutë e re do të respektohet dhe do të implementohet në mënyrën më të mirë të mundshme të saj. Këto ndryshime kushtetuese i kanë hapur rrugën një procesi të madh reforme në sistemin e drejtësisë por edhe në sistemin politik. Them në sistemin politik, sepse do të kemi një mekanizëm të ri ekuilibrash midis pushteteve tashme në Shqipëri, se janë bërë përmes ndryshime kushtetuese edhe një ndryshim i ekuilibrave përmes kompetencave të pushteteve dhe institucioneve kushtetuese të shtetit shqiptar. Pra ndryshimet kushtetuese dhe hapja e portës për rrugëtimin drejt reformës në sistemin e drejtësisë është një arritje e madhe dhe ne duhet ta vlerësojmë këtë si një arritje të madhe. Por, edhe në aspektet e tjera në kontekstin global mund të them që ka qenë një vit për Shqipërinë, Shenjtërimi i Nënë Terezës, i cili solli imazhin e kombit shqiptar, emrin e kombit shqiptar ne përmasa globale, botërore. Kishim po ashtu lumturimin e 38 Martirëve të Kishës Katolike nga Vatikani por, si një mesazh që njihte sakrificat e shoqërisë shqiptare, sakrificat e shqiptarëve për rezistencë ndaj së keqes dhe për sakrifica për të ruajtur dimensionin e lirisë dhe të vlerave të besimit, që padyshim lidhen me identitetin edhe me vlerat e njeriut dhe tersi të shoqërisë, por edhe aspekte të tjera pastaj që kanë të bëjnë me një sërë konsolidimesh që Shqipëria ka arritur në aspektin e politikës së jashtme. Veçanërisht është njohur akoma më shumë kontributi i Shqipërisë në rajon. Mund të themi që edhe aspektet e fundit të vlerësimit të Shqipërisë nga ana Komisionit Evropian për perspektivën evropiane të Shqipërisë kanë qenë pozitive. Pra mund t’i rendis të gjitha këto element si element pozitiv të këtij viti.

Gazetari: Po e filloj nga kjo e fundit. Në fakt ajo që e quani vlerësimi i Komisionit Evropian, jemi në prag të pritjes të një përgjigje edhe nga Këshilli i Ministrave të Evropës por kemi pasur një set back, apo një hap mbrapa me deklarimet e një eksponenti të rëndësishëm politik gjerman. Të enjten e kaluar, zoti Krichbaum, kryetar i Komisionit te Çështjeve Evropiane, i cili ne fakt radhiti disa probleme të tjera plus raportit të Komisionit Europian, bile në një pikë i ra edhe ndesh raportit të Komisionit Evropian, i cili vlerësonte dekriminalizimin ndërkohë zoti Krichbaum në ato shtatë pritshmëritë e tij e goditi fort atë pjesë. Futi dy prioritete që në fakt ishin në agjendën e opozitës, ose më saktë në diskursin publik të opozitës drejtuar nga Lulzim Basha dhe dha edhe lajmin e keq atë që Gjermania apo Budenstagu nuk do të mbështeste hapjen e negociatave.

Presidenti Nishani: Ta nisim nga e para. Raporti i Komisionit Evropian ishte një raport që në tërësinë e tij adresonte energji pozitive dhe një vlerësim të përgjithshëm pozitiv, por në se e inkorporojmë këtë raport me atë ç’ka deklaruar nga përfaqësuesi i Budenstagut gjerman, dhe në fund të fundit janë të gjitha parlamentet e vendeve anëtare të Bashkimit Evropian që që duhet të miratojnë hapjen e negociatave më Shqipërinë që të ketë një vendim përfundimtar të vendeve anëtare dhe pastaj të Bashkimit Evropian, sepse adresimi i Komisionit është thjesht një propozim dhe duhet të jemi të qartë që edhe Komisioni Evropian të gjitha çështjet që i renditi përfaqësuesi i Budentagut apo le të themi përfaqësuesi i grupit më të madh politik në Budenstagun gjerman, sepse përfaqësohet CDU/CSSU –ja është vendimmarrës dhe në se nuk do të jetë vota e tyre parlamenti nuk mund të votojë pro hapjes së negociatave si proces, por gjithçka ishte reflektuar në raportin e Komisionit Evropian, përtej vlerësimit të përgjithshëm pozitiv që..

Gazetari: Pra ishin edhe këto të shtata ishin aty në…?

Presidenti Nishani: Kanë qenë të gjitha sepse janë prioritete. Janë pesë prioritetet e përhershme që nga marrja e statusit të vendit kandidat që janë të nënvizuara në raport progresit e çdo viti për Shqipërinë, edhe aktualisht në raportin më të fundit, ishin të nënvizuara në kapituj të veçantë, por ishin të elaboruara në detaje se si duhet të qaset Shqipëria në përmbushjen e këtyre prioriteteve.

Padyshim që çështja e luftës kundër drogës, kanabisit dhe çështja e dekriminalizimit janë dy çështje të nënvizuara fort jo thjesht tek pesë prioritetet kyçe që kanë qenë që nga koha e hapjes dhe e marrjes së statusit të vendit kandidat, sepse janë çështje që janë agravuar së fundmi. Kemi një ligj për dekriminalizimin, pra nuk është një çështje që na e solli deputeti gjerman është një çështje që e ka njohur dhe po e trajton parlamenti shqiptar përmes një ligji të posaçëm është diskutuar më përpara në Parlamentin Evropian, është kërkuar nga Parlamenti Evropian. Dhe në fund të fundit ajo që është më e rëndësishmja është një realitet dhe ne nuk mund të injorojmë një realitet të hidhur që në politikën tonë në institucionet tona kanë arritur të depërtojnë njerëz me probleme të rënda me ligjin. Unë nuk po i hyj akuzave dhe analizave përgjegjësia e kujt është apo e cilit është. Problemi është që ne e kemi të identifikuar këtë problem dhe duhet ta zgjidhim.

Së dyti, problemi me kanabisin është një problem që ka marrë përmasa të mëdha. Është e pranuar tashmë, zyrtarisht, është e identifikuar nga qytetarët shqiptarë dhe kjo çështje nuk zgjidhet duke mohuar, kjo çështje nuk zgjidhet duke vazhduar duke e toleruar, sepse po bëhet mbi të gjitha, dhe përtej të tjerave ne mund të bëjmë një analizë shumë të gjerë dhe unë e bëra një analizë të tillë në Këshillin e Sigurisë Kombëtare, por mbi të gjitha dua të adresojë shqetësimin tim kryesor që ka të bëjë me jetën dhe shëndetin e fëmijëve tanë.

Të gjitha informacionet e verifikuara të miat janë që në shkollat tona duke filluar nga shkollat e mesme, kryesisht në të mesmet ka një përhapje masive të përdorimit të hashashit dhe ky është një alarm i madh është një shqetësim i madh që po ngrihet për jetën shëndetin e fëmijëve tanë. Prandaj unë ftoj të gjithë njerëzit, të gjitha aktorët në shoqëri, në radhë të parë qeverinë, media, shoqërinë civile, por edhe individët ta trajtojmë me shumë seriozitet këtë problem sepse ka të bëjë me jetën, ka të bëjë me shëndetin, ka të bëjë me të ardhmen përtej pjesën kriminale që ka një hapësirë tjetër për t’u elaboruar.

Pra, për të mos i ikur thelbit të pyetjes suaj. Ajo ç’ka deputeti, përfaqësuesi i maxhorancës në Parlamentin Evropian është një qëndrim shumë dashamirës në kontekstin e adresimit të Shqipërisë. Nuk duhet t’i marrim ….

Gazetari: Dashamirës kur thotë se do t’i mbyllim , nuk do t’i lëmë negociatat të hapen…?

Presidenti Nishani: Unë personalisht kam besuar dhe do të vazhdoj të besoj që Shqipëria e ka merituar prej kohësh që të kishte hyrë në procesin e negociatave. Askush nga vendet e tjera të rajonit që është në procesin e negociatave nuk ka realizuar reforma më shumë se sa Shqipëria apo që të kenë avancuar në procese….. Megjithatë është parë e arsyeshme nga vendet anëtare të Bashkimit Evropian të adresohen disa çështje që janë qenësishme dhe janë reale dhe ne nuk duhet të prekemi ato të ndjehemi të keqardhur pse ata na i adresojnë këto çështje.

Procesi i integrimi është një proces për veten tonë, një proces për tërë shqiptarët dhe ne do të shkojmë drejt anëtarësimit në momentin kur shoqëria shqiptare të jetë plotësisht e gatshme dhe shteti shqiptar të jetë plotësisht i gatshëm që të hyjë në këtë familje si një lloj kontributori, kontributor modest, por të hyjmë si një kontributor dhe unë e kam besimin e plotë që ne në ditën kur do të jemi të gatshëm që të jemi anëtarë të Bashkimit Europian absolutisht mund të ofrojmë edhe ne një kontribut brenda kësaj familjeje.

Pra çështjet që adresohen janë çështje që ekzistojnë. Në se nuk merremi me to, në se ne nuk i kurojmë këto çështje, këto probleme padyshim që rrugëtimi evropian do të vazhdojë të mbetet i gjatë dhe mbi të gjitha ne do të vazhdojmë të dëmtojmë veten tonë, sepse nuk do të ofrojmë kritere dhe standarde më të mira për veten tonë për shoqërinë, për qytetaret, shqiptarët për institucionet dhe gjeneratat që vijnë prandaj le t’i shikojmë këto çështje në mënyrë më praktike dhe në mënyrë të drejtpërdrejtë.

Gjermania, posaçërisht është një nga mbështetësit më të mëdhenj të integrimit evropian të Shqipërisë, është donatori më i madh midis vendeve anëtare të Bashkimit Evropian në aspektin ekonomik, social por edhe institutocional në Shqipëri që nga viti ’92 e në vijimësi. Gjermania ka qenë aktori kryesor që ka mbështetur lëvizjen pa viza të shqiptarëve në Evropë. Unë kam qenë pjesë e qeverisë në atë kohë dhe e ka parë nga afër sa e rëndësishme ka qenë vendimi dhe qëndrimi i Gjermanisë pa të cilën shqiptarët do ta kishin të pamundur të fitonin të drejtën e lëvizjes së lirë në Evropë. Gjermania ka qenë mbështetësi kryesor për dhënien e statusit të vendit kandidat për Shqipërinë në 2013 dhe vazhdon e mbetet.

Gazetari: Dhe është investuar edhe sot në një rol specifik të shqiptarëve të ringritjes së shqiptarëve dhe Shqipërisë, Kancelaria Merkel…?

Presidenti Nishani: Shumë. Iniciativa e Berlinit është direkt e Gjermanisë dhe e Kancelares Merkel. Prandaj duhet t’i shohim në aspektin pozitiv dhe vërtetë miqësor që ata adresojnë. Nuk është Gjermania kundër anëtarësimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian përkundrazi politika e Gjermanisë dukshëm është politikë pro zgjerim në Evropë. Administrata e kancelares Merkel jashtë Gjermanisë është stigmatizuar herë pas here nga vende të ndryshme për shkak të qasjes që ka për zgjerimin e Evropës, forcimin e Evropës…

Gazetari: Për çështje delikate, për çështjen e refugjatëve, ka qenë gjithmonë… ka paguar edhe kosto …

Presidenti Nishani: Dhe duhet të punojmë, të punojmë, ta shfrytëzojmë këtë rast dhe gjej këtu momentin për të vlerësuar që edhe një adresim i Kryeministrit para disa ditësh edhe i Kryetarit të Opozitës gjithashtu ishte për një qasje më bashkëpunuese. Kështu që unë mendoj se edhe ky moment mund të shërbejë si një nxitje apo presion pozitiv që palët të bashkëpunojnë drejtpërdrejt me njëra-tjetrën. Dhe këtu do të perifrazoja dhe do të përsëritja një mesazh të jashtëzakonshëm që dha Presidenti Obama gjatë vizitës së tij të fundit në Greqi, në fjalën që mbajti në Qendrën Kulturore ku jo pa qëllim kishte zgjedhur si temë kryesore demokracinë, dhe jo pa qëllim kishte zgjedhur Greqinë ku lançoi dimensionin e demokracisë dhe dëshiroj ta perifrazojë që : “Demokracia-tha Presidenti Obama – si nocion do të thotë që t’i nuk mund të marrësh 100 % ato që do të marrësh, por do të thotë kompromis dhe përfshirje”. Pra, si definicion demokracia, siç e tha Presidenti Obama është kompromis, është lëshim, është përfshirje. Dhe momenti i integrimit të Shqipërisë në Bashkimin Evropian, proceset janë mekanizmi më i mirë dhe hapësira më e mirë për të lënë mënjanë tendencat, dëshirat, emocionet, individuale apo institucionale që lidhen me pushtetin, por që të përfshihemi sa më shumë që të jetë e mundur të gjithë aktorët, median, shoqërinë civile dhe ne kemi kapacitet të shumta edhe jashtë politikës, nuk është se i kemi të gjitha kapacitet brenda politikës, madje mund të them që shumicën e kapaciteteve tona i kemi jashtë politikës. Dhe duhen përfshirë këto në procese, sepse janë procese të mëdhaja kombëtare dhe me ndikim afatgjatë.

Gazetari: Zoti President këtu kam edhe një çështje që ne e diskutuam përpara fillimit të kësaj interviste,pra lirshëm bashkë. Folëm për mënyrën se aktorët politikë sillen ndaj këtij procesi ku janë role të kundërta, kur janë në qeveri dhe kur janë në opozitë. Nga shumë kritikë të qeverisë epoka para Krichbaum le të themi, u quaj si epokë feste, sikur qeveria po priste një festë një lajm të mirë që ta festonte vetë lidhur me procesin e integrimit. Ndërkohë pas deklaratave të z. Krichbaum ka pasur kritikë të opozitës që kanë thënë e këto deklarata kanë qenë të lobuara prej saj. Nuk do të ishte mirë, mendoni ju që partitë politike të bënin një pakt kombëtar, të thonin që mund të grihemi, të zihemi, të shahemi, të luftojmë për gjëra të ndryshme në politikë por kur vjen puna për procesin e integrimit të arrijmë, dreqi e mori, në një farë marrëveshje që ky është një proces ku askush nuk mund të festojë vetëm dhe askush nuk mund të qajë vetëm?

Presidenti Nishani: Pyetja juaj është shumë e drejtë dhe ka një sens shumë të fortë qytetarë dhe në fakt të një vizioni të cilin ne duhet të na mbërthejë e duhet në na angazhojë. Po ju keni të drejtë se ne në radhë të parë nuk jemi asnjë momentin e festimit dhe as në momentin e dështimit. Pra, nuk kemi as momentin për të festuar e as momentin për t’u hidhëruar. Jemi në një proces, dhe kur jemi në një proces nuk kemi ardhur as në fundin e procesit në mënyrë të suksesshme dhe as nuk kemi dështuar në proces, por jemi në një rrugëtim.

Vetë procesi është i gjatë dhe janë të gjithë këto elemente që diskutuam deri tani dhe shumë e shumë të tjerë të cilët kanë pjesë e procesit pjesë e angazhimit për t’u zgjidhur dhe adresuar. Asnjëherë procesi nuk mund të jetë pjesë e një aktori të vetëm apo e një numri të kufizuar aktorësh. Në se mendojmë në mënyrë të tillë nuk e njohim realitetin nuk e njohim historinë dhe jemi të destinuar të dështojmë për fat të keq. Ndaj unë mendoj se ky është një proces që kërkon gjithëpërfshirje, është një proces afat gjatë dhe duhet të jemi të përgatitur për këtë. Për ne nuk ka alternativë tjetër përveçse për të ecur në këtë proces. Kush mendon se mund të bëjë apo mund të ngrejë konjuktura dyshuese apo të adresimit të pikëpyetjeve do të mbetet në kontekstin e jo seriozitetit, sepse në Shqipëri nuk ka asnjë shans që shumica dërrmuese e qytetarëve shqiptarë, e popullit shqiptar të ndryshojë kahje, nga orientimi perëndimor drejt lindjes.

Në Shqipëri është e qartë jemi në NATO, jemi pro Atlantistë, jemi në Evropë, jemi pro Bashkimit Evropian, nuk jemi drejt Rusisë sic mund të kenë alternativë vendet e tjera në rajon apo përreth rajonit tonë, ne jemi qartazi të përcaktuar për këtë dhe ky produkt dhe kjo qasje e klasës politike është produkt i shumicës dërmuese të qytetarëve, sepse në Shqipëri, shumica dërrmuese e qytetarëve përtej pozicionimit partiak, politik që mund të ketë edhe tifozllëkut janë shumë të qartë në pozicionim që i takon orientimit të kulturës, stilit të jetesës, të mënyrës së zhvillimit dhe të standardit të jetesës me atë që është në kontekstin dhe në modelin euro-atlantik, edhe të sigurisë mbi të gjitha.

Prandaj unë mendoj që ky është një proces, nuk është i i shkurtër, nuk duhet të na lodhë, shqiptarët nuk duhet të lodhen asnjëherë. Duhet të marrim në konsideratë kontekstin e kohës e së cilës ne e kryejmë këtë proces. Duhet të marrim në konsideratë dhe duhet llogarisim sfidat që janë brenda mekanizmave që janë në fund të fundit vendimmarrëse përfundimtare. Por derisa të shkojmë deri atje në duhet të jemi të ndërgjegjshëm që derisa sa të shkojë deri atje duhet të përgatisim veten për të qenë të barabartë në shumë standarde për të mos thënë në të gjitha, por në shumë standarde, pothuajse në shumicën dërrmuese të tyre me standardet që sot implementohen në vendet anëtare të Bashkimit Evropian. Ky është një moment, nuk është një moment gëzimi, nuk kemi ardhur në finale por nuk është as moment dështimi e as hidhërimi, por duhet të ecim në mënyrë të konsoliduar, pra e theksoj në mënyrë përfshirëse.

Gazetari: Nga informacionet që ju keni çfarë prisni nga mbledhja e Këshillit të Ministrave në Bashkimin Evropian më 13 dhjetor?

Presidenti Nishani: Jo unë nuk kam informacione të detajuara, këto janë qëndrime që diskutohen në parlamentet e vendeve përkatëse diskutohen në qeveritë e tyre por besoj që ajo çka u adresua nga përfaqësuesi i shumicës në parlamentin gjerman, në Bundenshtagun Gjerman, besoj që nuk është një qëndrim i pakoordinuar me aleatët dhe partnerët e tjerë, sepse në fund të fundit politika është serioze veçanërisht në këto mekanizma në këtë vende dhe konsultohen dhe janë të qartë në objektivat e tyre.

Gazetari: Një pyetje që lidhet edhe me ato çka raporti i Komisionit Evropian, por edhe vërejtjet e përfaqësuesit e Bundenshtagut Gjerman u theksuan më shumë ditën e enjte. Një çështje për të cilën ju mblodhët edhe Këshillin e Sigurisë Kombëtare. Realisht si mendoni qëduhet luftuar kjo zoti President. Nga informacionet që ju keni, sepse tek ju kryqëzohen informacione nga Shërbimet Informative, nga Shërbimet Inteligjente, nga Policia, nga shërbimet partnere, nga vendet partnere. Realisht është gjendja kaq serioze, ka një përfshirje siç akuzon opozita të strukturave shtetërore dhe të drejtuesve të policisë. A është zgjidhje mënyra se si ajo po luftohet, a është zgjidhje ndërhyrja e ushtrisë një opsion? A keni ju një opsion tjetër?

Presidenti Nishani: Nuk është e nevojshme që unë të flas as me gjuhën e qeverisë, as me gjuhen e opozitës. Unë flas me gjuhën institutocionale që ka të drejtën për të folur Presidenti i Republikës, por mbi të gjitha flas me gjuhën e realitetit, i cili përcillet nga Presidenti i Republikës nga institucionet serioze të shtetit dhe nga qytetarët shqiptarë dhe mund të them që kam informacione nga më të ndryshmet, informacione institucionale të institucioneve tona ligjzbatuese që merren me vëzhgimin dhe monitorimin e veprimtarisë kriminale, kam informacione që vijnë nga institucionet e tjera që kanë të bëjnë me qeverisjen qendrore, kam informacione që vijnë nga padyshim nga partnerë, kam edhe informacione që vijnë nga komunitetit qytetar. Vijnë informacione të shumta nga qytetarë që lidhen me këtë fenomen dhe mund t’u them pa dashur t’i jap kontekst dhe ngjyrim politik aspak, që është një problem shumë shqetësuese dhe në se ne nuk e themi që është një problem shqetësues dhe që mendojmë se duke e fshehur dhe duke e mos e thënë neve e zhbëjmë si problem apo edhe duke e thënë po godasim politikisht qeverinë, ky është gabimi.

Është një problem që së pari është bërë shumë masiv, nuk ka qenë në përhapjen e kultivimit kaq masiv sa ç’është aktualisht në këtë vit. Është një proces që ka nisur që nga fillimi i vitit. Është një proces që qeveria është njohur nga institucionet që në muajin mars dhe në muajin mars-prill ka disa angazhime të qeverisë pikërisht pse ishte e njohur alarmin që ky fenomen po merrte si përmasë kombëtare. Është një fenomen, i cili ka përfshirë në mënyrë masive qytetarët shqiptarë jo vetëm individët e përfshirë në veprimtari kriminale, por ata kanë detyruar të përfshijnë edhe qytetarët, të cilët nuk janë të qasur nga veprimtaria kriminale, qoftë duke ju marrë në përdorim sipërfaqen e tokës, qoftë duke jua marrë me forcë sipërfaqjen e tokës, qoftë duke i angazhuar njerëz të pa mbrojtur në ekonominë e kanabisit, qoftë më pas duke bërë të mundur qarkullimin e një sasie e cila shkon gati gati në buxhetin e një viti të Shqipërisë, që do të thotë është një para e inkriminuar dhe që hap mundësira për shtimin e veprave të tjera kriminale, të konfliktualitetit mes grupeve të tjera kriminale. Por ajo që është më e papranueshmja, më e rrezikshmja për mua edhe alarmi i madh është ai që un e ceka pak më përpara është rritja e përdorimit të kanabisit veçanërisht tek rinia. Nuk duhet të harrojmë që të rinjtë tanë janë si çdo rini tjetër në botë njerëz të cilët janë të prirur tek dinamika e ditës për ta jetuar jetën me gjithë dimensionin e saj, nuk kanë maturimin, për të rënë pre e provokimeve dhe ata që e kultivojnë, e kultivojnë dhe e tregtojnë për të fituar nuk i kursejnë përdoruesit, nuk kanë skrupuj dhe duan që të gjejnë sa më shumë treg për konsum. Dhe fenomeni në shkolla tona, dhe veçanërisht, dhe unë ju bëj thirrje mësuesve si President i Republikës, u bëj thirrje mësuesve si prind, si qytetar i këtij vendi që të jenë shumë të kujdesshëm është përgjegjësi edhe e tyre për të denoncuar, për të bashkëpunuar me organet ligjzbatuese me Policinë e Shtetit gjithë organet e tjera për ta goditur sa më shumë këtë fenomen, i përdorimit flas, që po përhapet në rininë tonë. Është një e keqe e tmerrshme që për ne do të na duhet shumë për të konsumuar kohë edhe energji për ta korrigjuar.

Gazetari: Rikthehemi në pjesë e tretë dhe të fundit të kësaj interviste me Presidentin e Republikës. Zoti President, gjatë intervistës gati një orë shpeshherë iu referuat me krenari faktit që Shqipëria është vend anëtar i NATO-s prej disa vitesh si një faktor dhe i ringritjes dhe krenarisë sonë kombëtare ndër të tjera dhe i rifaktorizimit të Shqipërisë. Megjithatë Ju pak ditë më parë, le të themi bëtë një akt të paprecedentë, nuk kishte ndodhur deri më sot, mesa kujtoj unë, Ju nuk dekretuat për një mandat të dytë Shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, ish-këshilltarin tuaj ushtarak, mos gaboj, zotin Jeronim Bazo dhe nuk ka patur ende një shpjegim publik. Top Channel i ka publikuar argumentet sipas burimeve tona, por nuk ka patur një argument publik tuajin për këtë?

Presidenti Nishani: Unë po ju them që po është e vërtetë që nuk e kam pranuar propozimin e Kryeministrit për të riemëruar për një mandat të dytë Shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë. Nuk di se cila ka qenë praktika e mëhershme me kandidatët apo me të emëruarit e kohës së shkuar, por edhe në këtë rast mendoj që ajo çka u përcoll në publik përmes medias mund dhe duhet të ishte shmangur nëse do të kishte ndodhur ajo që ndodhi herën e parë kur u emërua Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë. Në atë kohë Ministri i Mbrojtjes ka ardhur tek Presidenti i Republikës dhe ka kryer një konsultë paraprake për kandidatët që ishin për emërimin e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë. Pasi kemi diskutuar me Ministrin e Mbrojtjes kemi rënë dakord për kandidaturën e Gjeneralit dhe më pas ka vijuar procesi formal. Ka ardhur nga Kryeministri propozimi formal dhe është bërë dekretimi i tij, çka në këtë rast, unë nuk e di arsyen pse u injorua dhe mungoi si proces konsulte. Nëse do të ishte kryer ky proces konsulte, pra ky që u krye para tre vitesh, nëse do të kishte ardhur përsëri Ministri tek Presidenti i Republikës dhe do të kishte shfaqur dëshirën dhe synimin e qeverisë që ta rimandatonte, do të njihej me rezervat e Presidentit të Republikës dhe do të diskutohej dhe shmangej çdo diskutim publik.

Gazetari: Ju s’patët asnjë rrugë tjetër?

Presidenti Nishani: Në këto raste unë mendoj që është shumë herë më mirë në tërësi për imazhin e shtetit dhe të institucioneve që të shmangen debatet publike apo shfaqjet publike jo për mungesë transparence, absolutisht, sepse ajo ka mënyra për t’u bërë, por për t’i dhënë dimension më serioz procesit të emërimit të institucioneve kaq të larta siç ajo e Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë. Pra, unë po e deklaroj për herë të parë, meqë ju më pyetët, që është refuzuar ky propozim. Nëse unë do të kisha preferuar që të zhvillohej e njëjta procedurë siç u zhvillua herën e parë para tre vitesh, të kishin ardhur përfaqësuesit e qeverisë dhe të ishin konsultuar me Presidentin, do të kishin marrë arsyet pse Presidenti nuk e ka më besimin tek ky Shef i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë. Kanë të bëjnë tërësisht me aspektin institucional, nuk ka çështje të marrëdhënieve individuale, personale, janë çështje institucionale. Presidenti i Republikës si Kryetar i Shtetit është për definicion dhe e parashikuar nga Kushetuta Komandant i Përgjithshëm i Forcave të Armatosura. Shefi i Shtabit të Përgjithshëm është këshilltar i parë i Presidentit të Republikës për çështjet ushtarake dhe si këshilltar i parë është i detyruar të informojë dhe këshillojë Presidentin si Komandant të Përgjithshëm për çdo çështje që ka të bëjë me Forcat e Armatosura. Gjatë këtyre tre viteve kanë ndodhur dhe janë ndërmarrë hapa shumë të rëndësishëm, ndryshime të rëndësishme në Forcat e Armatosura. Ka pasur hartime dhe miratime të planeve strategjike, të dokumenteve strategjikë, të përhapjes së forcave ushtarake, një sërë strategjish dhe dokumentesh të tjerë të rëndësishëm, hartim buxhetesh të mbrojtjes. Në asnjë rast Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë nuk ka informuar Presidentin e Republikës për qëllimet, idetë, punën, angazhimet që është i detyruar nga Kushtetuta, nga ligji bazë i zinxhirit komandues të Forcave të Armatosura për më tepër një çështje e cila kalon edhe mosrespektin e ligjit, por është në shkelje të hapur të ligjit që ka të bëjë me administrimin dhe me nxjerrjen jashtë inventarit të pronësisë së Forcave të Armatosura të objekteve dhe pronave të cilat janë të listuara në listën e inventarit të FA-së. Ligji e kërkon që çdo pronë që nxirret jashtë, që jepet në përdorim apo përdoret nga të tjerë, jo nga Forcat e Armatosura duhet të bëhet vetëm me lejen dhe miratimin e Komandantit të Forcave të Armatosura që është Presidenti i Republikës.

Gazetari: Jemi në shkelje kushtetuese dhe shkelje ligjore nga Shefi i Shtabit të Përgjithshëm zoti Nishani?

Presidenti Nishani: Unë besoj që isha i qartë në ato që thashë. Nuk është respektuar Kushtetuta e vendit, nuk janë përmbushur detyrimet që Kushtetuta parashikon në marrëdhëniet midis Shefit të Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë si këshilltar i parë ushtarak i Komandatit të Përgjithshëm i FA-së dhe një sërë shkeljesh ligjore që kanë të bëjnë kryesisht me përdorimin e pronave që janë në listën e inventarit. Është një ligj, i cili u tentua të ndryshojë nga Parlamenti dhe nga Qeveria për t’ia hequr këtë kompetencë, pra po e bie në vëmendje këtë si një detaj të rëndësishëm, u tentua të ndryshojë ky ligj, t’i hiqej kjo kompetencë Presidentit të Republikës, por Gjykata Kushtetuese pas ankimimit që unë i bëra e rrëzoi këtë nen dhe ia la përsëri kompetencë për miratimin e nxjerrjes jashtë listës së inventarit të pronave të ushtrisë vetëm miratimit të Presidentit të Republikës. Janë një sërë vendimesh dhe praktikash të shumta që pronat e ushtrisë janë duke u përdorur nga palë të treta dhe në asnjë rast nuk ka pasur jo vetëm miratim, por nuk ka pasur asnjë informacion ndaj Presidentit të Republikës. Buxheti i Mbrojtjes e ngarkon me përgjegjësi Shefin e Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë, sepse është një buxhet i cili ka ardhur në rënie gjatë këtyre viteve.

Gazetari: Ka një rënie prej 0.1% për 2017-tën.

Presidenti Nishani: Për 2017-ës ka shkuar në 0.75% të GDP-së çka ka rënë dhe nën 1% që ka qenë në vitet e kaluara.

Gazetari: Qeveria thotë që kjo do të kompensohet me donacione të ndryshme siç është ajo nga Qeveria amerikane, Qeveria italiane?

Presidenti Nishani: Çështjet e donacioneve janë çështje të tjera. Obligimet e Shqipërisë që janë të lidhura me dokumente strategjike të nënshkruara nga Shqipëria dhe të miratuara nga Qeveria shqiptare, të marra angazhim edhe në Samitin e fundit të NATO-s nga Shqipëria edhe në dokumentet e partneritetit strategjik, janë obligime, të cilat jo vetëm respektohen, por po shkohet në kahun e kundërt. Kjo është një çështje tjetër, unë i kam çuar dhe një letër Parlamentit të Shqipërisë në lidhje me këtë çështje për të riparë me shumë kujdes përmbushjen e detyrimeve të Shqipërisë në aspektin e sigurisë dhe obligimeve që ka në aspektin e respektimit të dokumenteve strategjikë që Shqipëria ka nënshkruar dhe miratuar. Në tërësi këto janë elementë të cilët kanë bërë që, për fatin e keq dhe e them me keqardhje, që Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Ushtrisë nuk e gëzon më besimin e Komandatit të Përgjithshëm të Forcave të Armatosura. Kjo nuk e cënon aspak funksionimin normal të Forcave tona të Armatosura.

Gazetari: Këtë desha t’ju pyesja?

Presidenti Nishani: Unë pres tashmë një propozim tjetër. Do të rekomandoja që përpara se të vijë propozimi formal të konsumonim procesin e konsultës siç u krye tre vite më parë me Presidentin e Republikës për të shmangur çdo keqkuptim dhe çdo keqinterpretim që mund të bëhet pastaj në proceset e marrëdhënieve ndërinstitucionale.

Gazetari: Meqë ra fjala, stafi juaj në mbledhjen e Komisioneve Parlamentare kur është diskutuar buxheti i Institucionit të Presidentit është ankuar për ulje të tij dhe ka paralajmëruar se nëse kjo nuk korrigjohet çështja mund të shkojë në Gjykatën Kushtetuese?

Presidenti Nishani: Se cili do të jetë hapi ligjor mbetet për t’u parë. Patjetër që drejtuesit e administratës aë Institucionit të Presidentit e kanë shprehur shqetësimin e tyre se në fund të fundit janë ata të cilët kanë barrën e menaxhimit të punëve administrative, të përmbushjes së shërbimeve, të detyrimeve që i takojnë Institucionit të Presidentit të Republikës. Mund t’ju them me keqardhje buxheti i Institucionit të Presidentit gjatë këtyre 4 viteve e në vijim ka ardhur në rënie dhe për të konfirmuar në mënyrë serioze këtë pretendim unë po ju përmend vetëm dy-tre raste: Kishim Samitin e Kryetarëve të Shteteve dhe të Qeverive të Bashkëpunimit të Evropës Juglindore, Shqipëria kishte Presidencën, ishe hera e parë në historinë e shtetit shqiptar që zhvillohej një samit i përmasave të tilla në Shqipëri ku merrnin pjesë presidentë dhe kryeministra. Patjetër që ishte një aktivitet ku Shqipëria mbyllte presidencën, ia dorëzonte atë presidencës bullgare dhe Samiti u zhvillua në mënyrë shumë të suksesshme në Tiranë. Që të zhvillosh një samit të përmasave të tilla të një hapësire siç është jo Ballkani Perëndimor, por Evropa Juglindore kërkohen fonde të caktuara. Kemi kërkuar fonde nga Qeveria dhe na janë refuzuar fondet për të organizuar një aktivitet të tillë jo për Bujar Nishanin, por për Shqipërinë. Pa dyshim për të realizuar këtë aktivitet përdorëm paratë e buxhetit të vitit që vijoi dhe hymë në borxh tek vetja në buxhetin e vitit që vijoi. Viti që vijoi pati gjithashtu një aktivitet dhe një moment madhor siç ishte 25-vjetori i rënies së komunizmit në Shqipëri. Të gjitha vendet ish-komuniste e përkujtuan me ceremoni dinjitoze 25-vjetorin e rënies së komunizmit që nga rënia e murit të Berlinit në Gjermani, po ashtu në Poloni. Të mos harrojmë që në Poloni në këtë ceremoni mori pjesë vetë Presidenti i SHBA-së dhe një sërë personalitetesh të mëdha të botës. Shqipëria e kishte në obligim dhe detyrimin e saj moral dhe politik ta kujtonte 25-vjetorin e rrëzimit të komunizmit, i takonte Qeverisë të ndërtonte një grup pune dhe të organizonte aktivitete. Për shkak të vakuumit që u krijua dhe mungesës së angazhimit iu desh Presidentit të Republikës të angazhohej dhe besoj se bëmë disa aktivitete dinjitoze ku u përfshinë pastaj të gjithë aktorët dhe unë e vlerësova dhe përfshirjen e Qeverisë më pas, por ishte një çështje që duhet ta bënte Qeveria. Megjithatë Presidenti i Republikës arriti të angazhonte mjaft potenciale përfaqësuesish që nga nderuan me pjesëmarrjen e tyre nga SHBA-ja, BE-ja, prezenca me mesazhe e Kancelares Merkel, e Sekretarit të Shtetit Kerry, e Papa Françeskut në këto aktivitete që u shtri në dy ditë, pa dyshim që kishte nevojë për infrastrukturë, kishte nevojë për një buxhet. E kërkuam dhe buxhetin dhe nuk u miratua. Pra, hymë dy herë në borxh tek vetja dhe kjo politikë ka vijuar pothuajse gjatë gjithë kohës. Aktualisht çfarë kemi kërkuar, kemi kërkuar që të përballojmë disa aktivitete të pritshme për vitin e ardhshëm. Janë një sërë vizitash të presidentëve të vendeve mike dhe partnere që do të vizitojnë Shqipërinë dhe natyrisht që është e nevojshme të ofrohet infrastruktura për këto vizita dhe këto aktivitete, por mbi të gjitha ka të bëjë me një çështje e cila është krejt elementare dhe kushdo që ta dëgjojë me siguri shkon edhe në kufijtë e mosbesimit që kërkojmë të financohet një projekt për të ndërtuar një sistem ‘backup-i’ në Presidencë.

Sot Presidenca e Shqipërisë nuk ka një sistem ‘backup-i’ në rast emergjence. Të gjithë pajisjet dhe e gjithë infrastruktura del jashtë përdorimit për shkak të mungesës së këtoj ‘backup-i’ që nuk shkon më shumë se 100 apo 150 mijë $ për të dy zërat në një kohë që janë harxhuar miliona e miliona për rikonstruksione ministrish, zyrash dhe mirë kanë bërë, nuk jam kundër rikonstruksionit, por nuk mund të lihet Institucioni i Presidentit të Republikës që na rast emergjence të dalë jashtë funksionimit për mungesën e një sistemi ‘backup-i’ që do të ishte bërë prej kohësh. Kemi kaq vite që administrata e kërkon dhe këto nuk realizohen dhe pa dyshim që në kontekstin që kërkohet të eleminohet, dilet jashtë funksionit. Institucioni i Presidentit për mungesë të menaxhimit do të shihen të gjitha hapat e tjerë ligjorë, institucionalë. Nuk ka nevojë për dramacitet, ne jemi të vendosur të përmbushim detyrën kushtetuese dhe kaq është.

Gazetari: Zoti President duke filluar nga vendimi i parë i kësaj qeverie për heqjen e fotos suaj nga zyrat e administratës publike dhe disa përplasje të tjera, nga ana tjetër edhe disa qëndrime tuaja përplasje me ministrin i Jashtëm, me ministrin e Brendshëm, me ministrin e mbrojtjes, replika të forta deri pa folur këtu për një pjesë të madhe të ligjeve, apo nismave ligjore të kësaj qeverie, të cilat për shkak të kushtetutës kalojnë tek ju, dhe ju keni kthyer mbrapsht, i fundit është ligji i mbetjeve. Mendoni që ju vetë mund të kishit bërë pak më shumë për ta rregulluar këtë raport, së paku, mos them ndonjë fjalë tjetër, por së paku problematik që Institucioni i Presidentit pati me Ekzekutivin gjatë këtyre tre viteve, bashkëjetesë jo të lehtë?

Presidenti Nishani: Zoti Balla unë dua t’ju garantoj ju, por gjithë qytetarët që sot na dëgjojnë në kufijtë maksimalë të seriozitetit dhe të sinqeritetit, që kam bërë përpjekjet maksimale dhe do të vazhdojë t’i bëjë deri ditën e fundit që do të jem në zyrën e Presidentit të Republikës për të qenë jo vetëm institucion serioz, por për të qenë shumë bashkëpunues, i hapur, koordinues. Por, në përballje më një realitet të hidhur ku konstatova për fatin e keq që ekzistenca apo funksionimi në mënyrë të pavarur, kushtetues i institucionit më të lartë nga pikëpamja protokollare, jo e vendimmarrjes, por protokollare e vendit siç është Institucioni i Presidentit të Republikës, nga ana e qeverisë për ta delegjetimuar, për ta bllokuar, për të mos funksionuar, për ta anashkaluar padyshim që qëndrimet persistente në ushtrimin e kompetencave në ruajtjen e integritetit, në ruajtjen e dinjitetit janë konsideruar, unë nuk i ka konsideruar kështu dhe gjykoj që ka qenë e padrejtë konsiderimi i tillë, por janë konsideruar si përplasje me qeverinë. Mentalitetit dhe filozofia, “O me mua, o kundër meje!”, besoj se është e tejkaluar shumë kohë përpara në shoqëritë e hapura demokratike dhe të lira. Nuk mund të jesh “O me mua o kundër meje, rrugë të mesme s’ka!” thuhej dikur. Rrugët janë të ndara, të përcaktuara por duhet që të koordinojnë dhe të kombinohen me njëra-tjetrën, institutocionale flas. Është e vërtetë që kam kthyer disa ligje, por janë një përqindje krejt i vogël me ligjet që unë ka miratuar, dhe kjo nuk do të thotë se unë i ka miratuar ato ligje se isha pro qeverisë dhe nuk i ka miratuar i disa të tilla se në këto raste do të jem kundër qeverisë.

Rikthimi për rishikim i ligjeve është një nga kompetencat e Presidentit të Republikës, pra ashtu sic ka të drejtën e saj qeveria dhe maxhoranca në Parlament të miratojë një ligj të caktuar që beson se është një ligj që i shërben platformës së saj politike dhe për të përmbushur angazhimet në raport me qytetarët e saj, po aq e drejtë është edhe kompetenca e Presidentit të Republikës për të thënë që ky ligj bie një, dy, tre, katër, pesë herë dhe konkretisht me këto çështje në kundërshtim me Kushtetutën e vendit dhe rishikoheni.

Kompetenca e Presidentit për ta rikthyer ligjin nuk është një veto dhe nuk ka asnjë veto në sistemimin tonë Presidenti, nuk e bllokon dot, por Presidenti bën filtrimin e parë, dhe mund t’ju them se shumica e ligjeve që janë kthyer për rishikim janë konfirmuar edhe në Gjykatën Kushtetuese që ka rënë ndesh me Kushtetutën e vendit. Të kthesh një ligj nuk duhet të presësh që i gjithë ligji të bie ndesh me Kushtetutën, qoftë edhe një nen i vetëm, qoftë edhe një paragraf i një neni të vetëm mund të jetë në kundërshtim me kushtetutën je i detyruar ka kthesh që ai të korrigjohet. Prandaj janë këto procese paraprake, këto filtra paraprak që kur ligji që shkojë të hyjë në fuqi dhe të bëhet gati për zbatim të mos sjellë asnjë ngërç dhe asnjë përgjegjësi tjetër. Pra, për fatin e keq jam ndeshur me një qëndrim filozofi dhe politikë të tipit të tillë për ta delegjitimuar, për ta bërë inekzistentë për të bllokuar për të kufizuar, për mos ta respektuar Institucionin e Presidentit të Republikës.

Asnjëherë, asnjëherë të vetme nuk ka pasur asnjë deklaratë paraprake apo të parë nga Presidenti i Republikës nga Institucioni apo anëtarë të kabinetit të tij në adresim politik kundër qeverisë, kryetarit të qeverisë apo ndonjë ministri apo me radhë. Padyshim që ka pasur deklarata reaguese pas sulmeve, politike, pas qëndrimeve të padrejta publike, gjithmonë kur kanë qenë publike, të mbajtura ndaj Institucionit të Presidentit të Republikës, dhe kjo ka qenë jo në replikë të adresimit të bërë, por kjo ka qenë në respekt të sqarimit të opinionit publik për të mos mbetur një ide dhe një akuzë e padrejtë edhe e pabazë ndaj Institucionit të Presidentit të Republikës në perceptimin e opinionit.

Gazetari: Megjithatë ju shqetëson fakti që një pjesë e opinionit publik ju percepton afër me Partinë Demokratike jo për shkak të së shkuarës, por për shkak të aktivitetit tuaj aktual?

Presidenti Nishani: Mund të jetë ajo pjesë e opinionit që është ekstremisht e afiliuar në mënyrë partizane me qeverinë, sepse këto janë krejtësisht akuza të karakterit politik dhe padyshim që pjesa që është e afiluar në mënyrë partiake me qeverinë e merr apriori këtë qëndrim, këtë deklaratë dhe e bën pjesë të perceptimit të saj, por unë jam i bindur që kur vjen çështja pastaj që gjërat të realizohen në realitet shikoj që nuk ka një përputhje mes asaj çka pretendohet në deklaratë apo në qëndrim politik me veprimtarinë konkrete të Presidentit të Republikës.

Gazetari: Zoti President, thënë këtë, klima është ajo që është mes jush dhe maxhoracës ose më saktë qeverisë dhe Partisë kryesore të maxhorancës. Në intervistën tonë të fundit më keni thënë që ju planifikoni, keni si objektiv një mandat të dytë si President i Republikës. I qëndroni sot pas gati një viti që e kemi bërë këtë intervistë bashkë?

Presidenti Nishani: Krejt normale. Unë besoj se deri më tash që flasim, se çfarë ndodh në të ardhmen askush prej nesh nuk e di, e kam përmbushur të paktën me dinjitet, sinqeritet, seriozitet dhe përkushtim, detyrën e Kryetarit të Shtetit, të Presidentit të Republikës duke pasur çdo ditë dhe nga mëngjesi në mesnatë e në vijim 24 orë në 24 orë parasysh një parim dhe një besim që Presidenti i Republikës reflekton, pasqyron seriozitetin e Institucionit më të lartë të Shtetit Shqiptar dhe përfaqëson dhe duhet të mbrojë me sjelljen e tij, me veprimtarinë e tij, me seriozitetin e tij, dinjitetin dhe integritetin dhe fytyrën e çdo shqiptari, e çdo qytetari, e çdo burri dhe gruaje, plaku dhe fëmije të këtij vendi, ky është fati i madh që i jepet personit që shkon edhe ulet në karrigen e Presidentit të Republikës.

Pra, duke qenë që unë besoj që kam përmbushur të paktën me seriozitet dhe me dinjitet këto gjëra, nuk di dhe nuk e gjykoj dot veten dhe në aspektin e standardit më të lartë Institucional etj., etj., por dua t’ju garantoj që posaçërisht në marrëdhëniet me partnerët me miqtë në vende të tjera e kam përcjellë në mënyrë dinjitoze imazhin e Shqipërisë dhe shqiptarit. Padyshim që mendoj dhe jam i gatshëm, jam i aftë për të përmbushur dhe marrë përsipër edhe një mandat të dytë. Kjo do të varet. Realizimi i këtij qëllimi kurrë nuk mund të jetë i njëanshëm. Ai është një qëllim, i cili realizohet nga vendimmarrja e parlamentit në Shqipëri.

Ndaj nëse do të ketë vërtetë një garë dinjitoze dhe në se unë do të mbështetem nga grupi i caktuar i deputetëve, patjetër që unë do ta synoj një mandat të dytë. Në se nuk do të ketë një garë dinjitoze, do të ketë tentativë për një farsë politike, natyrisht unë nuk mund të bëhem pjesë e asnjë farse, sepse nuk jam bërë kurrë pjesë e farsave politike në skakierën e politikës shqiptare.

Gazetari: Zoti President në intervistën tonë të parë, në Korrik të vitit 2012, si president i zgjedhur, sapo ishit votuar, pra një javë kishit që ishit votuar nga Parlamenti. Në një intervistë shumë pasiononte do thosha tuajën kur ju pata pyetur se çfarë do të bënte Bujar Nishani pas Presidencës mu përgjigjët në mënyrë shumë emocionale, por shumë të thjeshtë dhe thatë që për çdo njeri të jesh President i Republikës është kulmi i arritjes personale, megjithatë ju jeni në moshë shumë të re në kulm të moshës suaj dhe në se nuk do të ishit President i Republikës realisht mendoni që do t’i largoheshit jetës publike dhe politike si e latë të nënkuptohej?

Presidenti Nishani: Jo, unë e mbaj mend shumë mirë madje fjalë për fjalë edhe pyetjen edhe përgjigjen. Patjetër që nuk do të jem dhe nuk do të synojë poste publike dhe nuk do të garojë për poste publike, por në jetën politike dhe jetën publike askush nuk mund të më përjashtojë për të qenë një aktor, për të qenë një individ, për të dhënë kontributin tim për vendin tim, sepse unë nuk e shoh veten në moshën dhe në situatën e pensionit për t’u tërhequr tërësisht në jetën time private, por si një qytetar, si një njeri i angazhuar, si njeri me eksperiencë do të kem edhe unë formën time të kontributit për çështjet publike për interesin publik, interesin shoqëror për zhvillimin e Shqipërisë.

Gazetari: Në politikë?

Presidenti Nishani: Mund të jetë në politikë, mund të jetë në shoqërinë civile, mund të jetë në organizata të cilat janë të barazlarguara nga partitë politike, por pa dyshim që u shërbejnë mirë politikës dhe u shërbejnë mirëqeverisjes. Ajo mbetet për t’u parë dhe është ende herët për ta vendosur.

Gazetari: Zoti President, faleminderit që ishit me mua sonte!

Presidenti Nishani: Faleminderit edhe juve!